Anasayfa / 8. Sınıf Fen Konuları / Mayoz Bölünme (Özet)

Mayoz Bölünme (Özet)

MAYOZ BÖLÜNME

BU KONUDA BİLMENİZ GEREKENLER

  1. Mayozun ne olduğunu kavrar ve canlılar için önemini araştırır.
  2. Üreme ana hücrelerinde mayozun nasıl gerçekleştiğini model üzerinde gösterir.
  3. Mayoz ve mitoz arasındaki farkları kavrar.

 

Canlıların üreme organlarında ( testis, yumurtalık, çiçek) ‘’2n’’ sayıda kromozom bulunduran üreme ana hücreleri bulunur. Bu hücreler mayoz bölünme geçirerek ‘’n’’ sayıda kromozom bulunan üreme hücrelerini (sperm, yumurta, polen) oluşturur.

fenodevi-mayoz-bolunme

Dişi eşey hücresi (yumurta) ile erkek eşey hücresinin (sperm) birleşmesiyle oluşan zigottan yeni bir canlının meydana gelmesi olayı eşeyli üreme olarak adlandırılır.

Eşeyli üremede dişi ve erkek bireyin genetik özellikleri yavrulara aktarılır. Kalıtsal özelliklerin yavrulara aktarılabilmesi için canlılarda mitozdan farklı bir hücre bölünmesi gerçekleşir. 

Mayoz olarak adlandırılan bu bölünme sonucunda üreme hücreleri oluşur. 
Mayoz, 1. mayoz ve 2. mayoz olmak üzere iki aşamada gerçekleşir. Her iki aşamada aşağıdaki semada görüldüğü gibi birbirini takip eden evrelerden oluşmaktadır.

fenodevi-mayoz-bolunme-yeni-hucre

Mayoz bölünme sonucunda 4 yeni hücre oluşur.

fenodevi-mayoz-bolunme-sonucu-olusan-hucreler

Mayoz sonucunda kromozom sayısı yarıya iner.

1. Mayozda kromozomlar kısalıp kalınlaşmaya baslar. Biri anneden diğeri babadan gelen aynı büyüklük, sekil ve kalıtsal özelliklere sahip olan kromozom çiftine homolog kromozom adı verilir.

fenodevi-mayoz-bolunme-homolog-kromozmlar

Homolog kromozomlarda karşılıklı olarak aynı özellikten sorumlu genler bulunur.

fenodevi-mayoz-bolunme-homolog-kromozom-cifti

Hayvan hücresinde mayozun şematik gösterimi ile ilgili aşağıdaki semayı takip ederek üreme hücrelerinin mayoz sonucu nasıl oluştuğunu inceleyelim.

fenodevi-mayoz-bolunme-sematik-gosterimi

 Mayoz bölünmenin şematik gösterimi

  • Mayoz, bitki ve hayvanlarda üreme ana hücrelerinde gerçekleşir.
  • Üreme hücrelerinin oluşmasını sağlar. 
  • Mayoz bölünmeyle bir hücreden 4 yeni hücre oluşur.
  • Oluşan yeni hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadardır.
  • Oluşan üreme hücreleri n sayıda kromozom içerdiği için, döllenme sonucu oluşan zigot 2n kromozoma sahiptir.
  • Bu şekilde, canlılarda nesiller boyunca kromozom sayısının sabit kalması sağlanır.
  • Ayrıca mayoz sırasında gerçeklesen parça değişiminden dolayı oluşan hücreler ana hücreden farklı genetik yapılara sahip olur.fenodevi-mayoz-bolunme-parca-degisimi
  • Genetik yapıdaki bu farklılık canlıların birbirinden farklı özellikler göstermesine neden olarak  tür içinde çeşitliliği sağlar. 
  • Çeşitlilik, ayni türün bireylerinin kalıtsal yapısının farklı olmasıdır.

fenodevi-mayoz-bolunme-mayoz1-mayoz2

Mayoz 1 ve mayoz 2 aşamalarının bir arada gösterimi

Mayoz bölünme her ne kadar iki aşamada gerçekleşse de bizim asıl bilmemiz gereken Mayoz 1 aşamalarıdır. Aşağıdaki şekillerde Mayoz 1’in şematik gösterimi verilmiştir.

fenodevi-mayoz-bolunme-2

Mitoz ve mayoz arasındaki farklar. fenodevi-mayoz-bolunme-ile-mitoz-bolunme-arasindaki-farklar

Benzer Konu

Mayoz Bölünmenin Önemi

Mayoz bölünme nedir, mayoz ile mitoz arasındaki farklar, mayoz bölünmenin önemi nedir? mayoz ile mitozun ortak özellikleri,

5 Yorum

  1. Çooook teşekkürler ellerinize sağlık <3

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.