| İbnül Heysem |
|
Arap filozof ve matematikçisidir. Batıda el-Hazan diye bilinir.Bağdat ve Kahire’de öğrenim gördü.Felsefe, tıp, heyet ve riyaziye okudu.El-Kindi, Razi, Huneyn, Fergani,Sehl bin Bişr, Battani,Buzcani gibi kendinden önce yaşayan, doğu filozof ve bilginlerinin eserlerini inceledi.Euklaides, Batlasyum, Aristoteles, Galinos gibi ilkçağ bilgin ve düşünürlerinin kendi zamanında bilinen eserlerini okudu. İbni Heysem, cebir ve hendese alanında bir takım yenilikler ortaya koydu, bunları birer kural niteliğinde değerlendirerek zamanın en çok önem kazanan bilimlerinden mantığı uyguladı. Aklın ilkeleri dışında bir mantığın geçerli olamayacağını, deneyin bilgide en güvenilir kaynak olduğunu ileri sürdü. Felsefede kesin bilgiye ulaşabilmek için şüphenin kaçınılmaz bir gerekçe niteliği taşıdığını açıkladı. Razi’nin ilahiyat konusunda, kelamcıların oluş (hudus) alanında ortaya attıkları düşüncelerin, aklın kurallarına aykırı geldikleri için geçerli ve inandırıcı olmadığı görünüşünü savundu.Gerçeğe (hakikate) ulaştıran en kesin ve şüpheden uzak yol aklın yoludur,bütün insan bilgilerin kaynağı madde ve duyulardır.Bunların dışında kesin geçerli olan bir bilgi, bir bilgi kaynağı yoktur.Gerçek bilgi duyularla edinilen algıların akıl süzgecinden geçip mantık kurallarıyla birleşmesi sonucu elde edilir.Felsefenin görevi, amacı en açık, en kesin ve şüpheden uzak bilgi elde etmek, ortaya koymaktır.Bu yüzden felsefe bütün bilimlerin temelidir. İbni Heysem’e göre algı (idrak) duyulara dayanan fizyolojik ve psikolojik bir olaydır. Aristoteles’in mantıkla metafizik arasında kurmak istediği bağlantının deneye, deney verilerine dayanmadığı için gerçek ve geçerli olamayacağını ortaya attı.Mantık konusunda, özellikle tasım (kıyas) bölümünde tüme varımın daha geçerli olduğunu açıkladı.Onun anlayışına göre tümevarımının geçerli olması deneye, deney kurallarına uymakla sağlanır.Dinlerin ileri sürdüğü düşünce ve görüşler aklın kurallarına, deneyin sağladığı gerekçelere uymadıkça gerçek ve geçerli sayılamaz.Aşağı yukarı deney bilimlerinin her dalında eser veren birçok yazıları Avrupa dillerine özellikle Latince tercime edilen İbni Heysem’in en önemli eseri optik konuları işleyen KİTAB ÜL- MENAZİR (GÖRÜNTÜLER KİTABI)’dir. Bu eserin en ilgi çekici yeri ışık olaylarını inceleyen bölümüdür.
Powered by !JoomlaComment 3.26
3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved." |
|||||||||||||||