| abiyotik faktör: |
Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler |
| absorblama: |
Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması |
| absorplama: |
Bir cismin bir yüzeye bağlanması |
| abülyoskopi: |
Kaynama sıcaklığı yükselmesinden yararlanılarak mol kütlesi belirleme yöntemi |
| açık dolaşım: |
Kanın damarlardan dokular arasındaki özel boşluklara yayılıp madde alışverişinden sonra toplayıcı damarlarla kalbe geri dönmesi |
| açık formül: |
Bir moleküldeki atomların türünü, sayısını ve atomlar arasındaki bağları gösteren formül |
| adaptasyon: |
Yavaş yavaş gerçekleşen çevre koşullarındaki değişikliklere uyabilmek için canlıların gösterdiği kapasite |
| aerob canlı: |
Hücresel solunum için oksijen varlığına gereksinim duyan canlı |
| aerobik solunum: |
Hücrede oksijenin kullanıldığı solunum şekli |
| aerodinamik |
Hareket halinde olan bir cisim üzerinde havanın yarattığı etkiyi inceleyen bilim |
| aerosol: |
Bir katının veya bir sıvının gaz ortamı içerisinde dağılması |
| ağartma: |
Yükseltgenlerle renk veren maddelerin renginin giderilmesi |
| ağırlık: |
Bir cismin üzerine etki eden yer çekimi kuvvetidir |
| ahlat: |
Gülgillerden, kendi kendine yetişen, üzerine armut aşılanan ağaç, yaban armudu, dağ armudu |
| AIDS: |
(kazanılmış bağışıklık yetmezliği) virüs yolula bulaşan bir hastalıktır |
| akıl: |
insana özgü düşünme,anlama, tanıma, yargılama, kavrama gücü. |
| akılcılık: |
İnsan zihninin işleyişinin bağlı olduğu kurallarla dünyaya egemen olan kuralların ayı olduğunu, bu sebeple ancak aklın ilkelerine uygun düşünce yoluyla gerçek, sağlam ve güvenilir bilgilere ulaşılabileceğini ileri süren öğretilenlerin genel adı |
| akım şiddeti: |
Elektrik yüklerinin akış hızı |
| akım: |
Belirli bir elektriksel potansiyel fark nedeniyle iletken bir maddenin uçları arasında elektrik yüklerinin belli bir yönden diğer yöne akışı |
| akkor: |
Işık saçacak beyazlığa varıncaya kadar ısıtılmış olan |
| akort: |
Bir çalgıda doğru ses vermesi için yapılan ayar, düzen |
| akşınlık: |
Trizinaz denilan enzimin eksikliğine bağlı olarak melanin metabolizmasının bozukluğu nedeni ile ortaya çıkan anormallik |
| aktarma (dekantasyon): |
Çöktürme işleminde tamamen çöken kısmın üstünde kalan sıvının bulandırılmadan başka bir kaba taşınması |
| aktarmak: |
Bir şeyi bir yerden, bir kaptan başka bir yere veya kaba geçirmek |
| aktif taşıma: |
Maddelerin hücre zarı aracılığıyla derişim az olduğu ortamdan çok olduğu ortama enerji harcanarak taşınması |
| aktiflik: |
Saniyedeki nükleer parçalanma sayısı |
| aktin: |
Hücre iskeletinde bulunan protein yapıdaki ince iplikler |
| aktivasyon enerjisi: |
Reaksiyonun oluşumu için gerekli minumum enerji |
| aktivasyon engeli: |
Reaksiyona girenlerle reaksiyon ürünleri arasındaki potansiyel enerji engeli |
| akustik: |
Sesin özelliklerini inceleyen bilim dalı |
| akümülator: |
Elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depo eden cihaz |
| alarm |
Bir Tehlike olduğunda bunu herkesin haber alabilmesi için verilen işaret |
| alaşım: |
İki ya da daha fazla metalin eridikten sonra karıştırılması ve soğutulmasıyla elde edilen homojen karışım |
| albino (akşın): |
1.Doğuştan deri, saç ve gözlerde renk maddesi (pigment) bulunmayan kişi 2.Bitkilerde kromoplast eksikliği |
| alçı |
Alçı taşından elde edilen toz şeklindeki madde |
| aldehit: |
Yapısında -CHO grubu bulunduran organik bileşik |
| alet |
Bir işi gerçekleştirmek için özel olarak yapılmış nesne |
| alet: |
Bir el işini veya mekanik bir işi gerçekleştirmek için özel olarak tasarlanmış nesne |
| alg: |
Yapıları kök, gövde ve yaprak olarak farklılaşmamış, genellikle sucul yaşayan fosentetik canlı |
| alizarin: |
Eskiden kökboyası denilen bitkiden çıkarılan günümüzde kimyasal yolla hazırlanan boya maddesi |
| alkali metaller: |
Periyodik cetvelde IA grubunda yer alan elementler |
| alkali pil: |
Elektrolit olarak sodyum veya potasyum hidroksit içeren hücre |
| allotrop: |
Bir elementin atomlarının farklı biçimlerde bağlanmış şekilleri |
| alternatif akım: |
Yönü ve şiddeti zamanla değişen elektrik akımı |
| amalgam: |
Cıva içeren alaşım |
| ametal: |
Metal özelliği göstermeyen ısıyı ve elektriği iyi iletmeyen madde |
| amfoterlik: |
Bir maddenin kuvvetli asitlere karşı baz, kuvvetli bazlara karşı asit davranışında olması |
| amino asit: |
Bir amino grubu ile bir karboksil grubu taşıyan proteinlerin yapı taşı organil bileşikler |
| amonyak: |
Amino asitlerin metabolizması sonucunda ortaya çıkan ve suda çözünen oldukça zehirli atık ürün |
| amplifikatör |
Sesin şiddetini veya gücünü arttırmaya yarayan araç |
| anaerob canlı: |
Hücresel solunum için oksijen varlığına ihtiyaç duymayan canlı |
| anaerobik solunum: |
Hücrede oksijenin kullanılmadığı solunum şekli |
| anal açıklık: |
Sindirim sonucu oluşan atıkların hücreden uzaklaştırıldığı bölüm |
| analiz |
çözümleme, tahlil |
| angstrom: |
Uzunluk birimlerinden biri |
| anız: |
Ekin biçildikten sonra tarlada kalan köklü sap |
| anjiyo: |
Kalp hastalıklarında damarları açmak için yapılan tanı ve tedavi yöntemidir |
| anlık hız: |
Zamana karşı derişim grafiğinde eğimin tanjantı |
| anot: |
Elektrolizdeki yükseltgenme tepkimesinin oluştuğu elektrot |
| antibiyotik: |
Özellikle küf mantarlarında bulunan veya sentezle elde edilen, birçok mikroba karşı kullanılan, penisilin gibi maddelerin ortak adı |
| antijen: |
organizmada bağışıklık tepkisine yol açan yabancı molekül |
| antijen: |
Bağışıklık cevabına sebep olan herhangi bir madde |
| antik tiyatro: |
Eski Yunan ve Latin tiyatroları için kullanılan terim |
| antikor: |
Çok hücreli organizmaların bağışıklık sistemi tarafından antijene karşı geliştirilen glikoprotein yapısındaki moleküller |
| antikor: |
Özel bir antijene yanıt olarak B lenfositleri ve plazma hücrelerinin oluşturduğu bağışıklık maddeleri |
| antioksidan: |
Vücut hücreleri tarafından üretildiği gibi besinlerle de vücuda alınan ( E ve C vitaminleri vb.) ve canlı organizmada toksinlerin etkisiz hale gelmesini sağlayan madde |
| antiseptik: |
Mikropları öldürme özelliği olan maddelerdir |
| anyon: |
Negatif yüklü iyon |
| apoenzim: |
Enzimin koenzim olmadan etkinlik gösteremeyen kısmı |
| arenler: |
Aromatik hidrokarbonlar |
| Arhenius asidi: |
Hidrojen içeren ve sulu çözeltide hidrojen iyonları veren bileşik |
| Arhenius bazı: |
Sulu çözeltide hidroksit iyonları oluşturan bileşik |
| arıtma |
katışıksız duruma getirmek, yabancı maddeleri ayırmak |
| armatür: |
1. Bir mıknatısın iki kutbu arasında kuvvet akımını toplu bir duruma getirmek için bu kutuplar arasına yerleştirilen demir parçası 2. Bir kordansatördeki iki iletken yüzeyden her biri |
| asal gaz: |
Periyodik cetvelin VIIIA grubundaki elementlerden her biri , soygaz |
| asetil koenzim A: |
Oksijenli solunumda, Krebs döngüsünün başlagıcında okzaloasetik asit ile birleşerek sitrik asidi oluşturan bileşik |
| asidik iyon: |
Brönsted asidi olarak davranan herhangi bir iyon |
| asidik oksit: |
Su ile reaksiyona girdiğinde asit oluşturan herhangi bir oksit |
| asit yağmuru: |
Fabrika bacalarından ve taşıtların egzoz borularından çıkarak havaya karışan zehirli kimyasal maddelerin, yağmur ya da karla birlikte yeryüzüne inmesi |
| asit: |
Suda çözündüğünde ortama hidrojen iyonu veren maddeler |
| asit-baz indikatörü: |
Asit formundan baz formuna geçerken renk değiştiren madde |
| asitlik sabiti: |
Suya proton aktarmadaki denge sabiti |
| astronom: |
Dünya'da uzayla ilgili araştırma yapan bilim dalı |
| astronom: |
Gök bilimci |
| astronomi: |
Gök cisimlerinin özelliklerini ve birbirleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalı |
| astronot: |
Uzaya giderek araştırma yapan bilim insanı |
| aşı: |
Birtakım hastalıklara karşı bağışıklık sağlamak için vücuda verilen, o hastalığın mikrobuyla hazırlanmış eriyik |
| aşırı doymuş çözelti: |
Belirli sıcaklıktaki doymuş halinde geçici olarak daha fazla çözünen içeren çözelti |
| atılım |
1. İleri atılma, atlama işi 2. hızla ilerleme hamle |
| atmosfer basıncı: |
Atmosferdeki havanın ağırlığından dolayı uyguladığı açık hava basıncı |
| atmosfer: |
Dünya'yı çevreleyen gazların oluşturduğu tabaka |
| atmosfer: |
Yeri veya herhangi bör gök cismini saran gaz tabakası, gaz yuvarı |
| atom numarası: |
Bir atomun çekirdeğinde bulunan protonların sayısı |
| atom: |
Maddeleri parçalanmadan kimyasal reaksiyonlara girebilen en küçük yapı taşı |
| atölye |
zanaatçıların ve resim, heykel gibi sanatlarla uğraşanların çalıştıkları yer, işlik |
| ATP: |
1. Ekzergonik tepkimelerde açığa çıkan enerjiyi depolayan, endergonik tepkimeler için enerji aktarımını sağlayan molekül. 2. Adenozik trifosfat |
| aydınlanma şiddeti: |
Birim yüzeye düşen ışık akısı |
| ayıraç: |
Cisimleri birleşime veya ayrışıma uğratarak niteliklerini belirtmede kullanılan madde |
| ayırma: |
Bir karışımdan bileşenleri ayırt etme |
| ayırt edici özellik: |
Maddeleri ayırt etmek için kullanılan özellik |
| ayrı eşeyli: |
Eşey organlarını ayrı bireyler üzerinde taşınması, dişi ve erkek bireyleri ayrı olarak meydana getirme |
| ayrımsal damıtma: |
Farklı sıvılardan oluşan bir karışımdaki sıvıları kaynama noktaları farkından yararlanılarak ayırma metodu |
| ayrımsal kristallendirme: |
Bir karışımı oluşturan bileşenleri çözünürlük farklarından yararlanarak birbirinden ayırma metodu |
| ayrışma: |
Moleküllerin, türlü etkenlerle geçici olarak daha yalın atom ve moleküllere bölünmesi |