Buradasınız: Anasayfa10. Sınıf Fizik Konuları Katılarda Boyutlar Arası İlişki

kupCisimlerin boyutlarındaki orantılı olarak yapılan değişikler cismin yüzey alanı, kesit alanı, hacim, kütle ve dayanıklılık gibi özelliklerinde değişmesine neden olur. Ayrıca canlıların ihtiyaç ve özellikleri ile boyutları arasında sıkı bir ilişki vardır. Şimdi cisimlerin boyutlarında meydana gelen değişimlerin ne gibi sonuçlar doğurduğunu birlikte inceleyelim:

Çevremizdeki cisimler üç boyutludur. Kenar uzunlukları a, b, c, uzunlukları kutunun sahip olduğu her bir boyutun uzunluklarıdır. Ünitemizin bu bölümünde sıkça kullanacağımız boyutlardaki orantılı atış ifadesiyle, cismin her boyutunun aynı oranda artırıldığını ya da azaltıldığını anlayacağız. Örneğin şekilde verilen kutumuzun boyutları orantılı olarak iki kat artırıldığında cismin boyutları 2a, 2b, 2c olur.

 

Düzgün geometrik şekilli cisimlerin hacimlerinin hesaplandığı formüllerin 9. Sınıfta öğrenmiştik. Bu bilgilerimizi kesit alanı bilgisi de ekleyelim.

Bir cismin üzerinde durduğu yüzeye paralel seçilen alana kesit alanı denir. Taban ve tavan yüzey alanları eşit olan cisimlerde kesit alanının büyülüğü sabittir. Ancak koni gibi taban ve tavan alanı eşit olmayan cisimlerde kesit alanı yüksekliğe göre farklı olabilir.

Silindir

Küre

 

Koni

Küp

Boyutlardaki Değişimin Kesit Alanına Etkisi

Boyutları a, b, c olan kutumuzun boyutlarını iki katına çıkardığımızda kesit alanının nasıl değiştiğini birlikte inceleyelim:

Cismin ilk kesit alanına Silk son kesit alanına Sson desek:

Silk  = a x b = ab

Sson = 2a x 2b = 4ab olur.

Boyutlardaki Değişimin Hacme Etkisi

Boyutları a, b, c olan kutumuzun boyutlarını iki katına çıkardığımızda her bir boyut 2a, 2b, 2c olur. Bu durumda hacminin nasıl değiştiğini birlikte inceleyelim:

Cismin ilk hacmine Vilk son hacmine Vson dersek:

Vilk = a x b x c = abc

Vson = 2a x 2b x 2c = 8abc olur.

Sonuçları karşılaştırdığımızda cismin kesit alanının dört kat, hacminin ise 8 kat artığı görülür.

boyut-hacimBoyutlardaki Değişimin Kütleye Etkisi

Önceki örneklerde gördüğümüz gibi boyutları orantılı olarak artırılan bir cismin hacminin hangi oranla artırıldığını inceledik. Cismin boyutlarında yapılan orantılı değişikliğin cismin kütlesini nasıl değiştirdiğini inceleyelim:

Yoğunluk (d), kütle (m) ve hacim (V) arasındaki ilişkiyi hatırlarsak d = m / V idi. Boyutları artırılan cismin yoğunluğu değişmez. Bu durumda cismin boyutlarının artırılması sonucunda kütle – hacmin oranı m / V sabit kalmalıdır. Diğer bir ifadeyle hacim hangi oranda artarsa kütle aynı oranda artar.


 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Ali Kuşçu

Ali Kuşçu

Ali KUŞÇU Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV. yüzyıl başların...

Anders Celsius

Anders Celsius

(1701-1744)Uppsala da Doğan ve çalışmalarını bu kentte gerçekleştiren İsveçli fizikçi ve astronom anders celsius 1730 da...

Archimedes ( Arşimet)

ARCHİMEDES (ARŞİMET) (M.Ö. 287-212) Grek kökenli bir aileden gelen Archimedes, Sicilya'nın Siraküz kentinde doğdu. Ba...

Buluşlar Ve İcadlar

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Fotoğraf Makinasının İcadı...

Fotoğraf makinesinin tarihçesi Fotoğrafçılığın başlangıç tarihi kesin olarak bilinmemektedir....

Lazerin İcadı

Bir tüpün bir ucuna tam sırlı ve yansıtıcı bir ayna , diğer ucuna da yarı sırlı ve kısmen yansıtıcı bir ayna konur. Bu t...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Soğan Zarı Hücresinin İncelenm...

Soğan Zarı Hücresinin İncelenmesi

Soğan Zarı Hücresinin İncelenmesi Bu deneyin amacı bitki h...