Buradasınız: Anasayfa9. Sınıf Fizik KonularıKatılarda Boyutlar Arası İlişki

kupCisimlerin boyutlarındaki orantılı olarak yapılan değişikler cismin yüzey alanı, kesit alanı, hacim, kütle ve dayanıklılık gibi özelliklerinde değişmesine neden olur. Ayrıca canlıların ihtiyaç ve özellikleri ile boyutları arasında sıkı bir ilişki vardır. Şimdi cisimlerin boyutlarında meydana gelen değişimlerin ne gibi sonuçlar doğurduğunu birlikte inceleyelim:

Çevremizdeki cisimler üç boyutludur. Kenar uzunlukları a, b, c, uzunlukları kutunun sahip olduğu her bir boyutun uzunluklarıdır. Ünitemizin bu bölümünde sıkça kullanacağımız boyutlardaki orantılı atış ifadesiyle, cismin her boyutunun aynı oranda artırıldığını ya da azaltıldığını anlayacağız. Örneğin şekilde verilen kutumuzun boyutları orantılı olarak iki kat artırıldığında cismin boyutları 2a, 2b, 2c olur.

 

Düzgün geometrik şekilli cisimlerin hacimlerinin hesaplandığı formüllerin 9. Sınıfta öğrenmiştik. Bu bilgilerimizi kesit alanı bilgisi de ekleyelim.

Bir cismin üzerinde durduğu yüzeye paralel seçilen alana kesit alanı denir. Taban ve tavan yüzey alanları eşit olan cisimlerde kesit alanının büyülüğü sabittir. Ancak koni gibi taban ve tavan alanı eşit olmayan cisimlerde kesit alanı yüksekliğe göre farklı olabilir.

Silindir

Küre

 

Koni

Küp

Boyutlardaki Değişimin Kesit Alanına Etkisi

Boyutları a, b, c olan kutumuzun boyutlarını iki katına çıkardığımızda kesit alanının nasıl değiştiğini birlikte inceleyelim:

Cismin ilk kesit alanına Silk son kesit alanına Sson desek:

Silk  = a x b = ab

Sson = 2a x 2b = 4ab olur.

Boyutlardaki Değişimin Hacme Etkisi

Boyutları a, b, c olan kutumuzun boyutlarını iki katına çıkardığımızda her bir boyut 2a, 2b, 2c olur. Bu durumda hacminin nasıl değiştiğini birlikte inceleyelim:

Cismin ilk hacmine Vilk son hacmine Vson dersek:

Vilk = a x b x c = abc

Vson = 2a x 2b x 2c = 8abc olur.

Sonuçları karşılaştırdığımızda cismin kesit alanının dört kat, hacminin ise 8 kat artığı görülür.

boyut-hacimBoyutlardaki Değişimin Kütleye Etkisi

Önceki örneklerde gördüğümüz gibi boyutları orantılı olarak artırılan bir cismin hacminin hangi oranla artırıldığını inceledik. Cismin boyutlarında yapılan orantılı değişikliğin cismin kütlesini nasıl değiştirdiğini inceleyelim:

Yoğunluk (d), kütle (m) ve hacim (V) arasındaki ilişkiyi hatırlarsak d = m / V idi. Boyutları artırılan cismin yoğunluğu değişmez. Bu durumda cismin boyutlarının artırılması sonucunda kütle – hacmin oranı m / V sabit kalmalıdır. Diğer bir ifadeyle hacim hangi oranda artarsa kütle aynı oranda artar.


 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Luis Victor Broglie

Luis Victor Broglie (1892 -1987) Broglie bi...

Wilhelm Conrad Röntgen

Wilhelm Conrad Röntgen (27 Mart 1845-10 Şubat 1923) Hayatı ve Akademik Kariyeri Prusya'nın Lennep şehrinde (bugün R...

Richard Philip Feyman

Richard Philip Feynman (1918 – 1988) 20.yy. fizikçi filozofu. Fizikçilerin fizikçisi. Çok parlak bir deha. Kendi ke...

Buluşlar Ve İcadlar

Lokomotifin İcadı

Lokomotifi ilk düşünen, daha doğrusu ilk gerçekleştiren Trevithick oldu. 1801′de inşa ettiği ve kendinden öncekilerden d...

Telefonun İcadı

XIX. yüzyılın son çeyreğinde Morse telgrafı standart araçları, kuralları ve uzmanlarıyla tam örgütlenmiş bir kamu hizmet...

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Elektromıknatıs Deneyi

Elektromıknatıs Deneyi

Balondan roket yapalım deneyi Bu deneyde bir çivin nasıl mık...