Buradasınız: Anasayfa10. Sınıf Fizik Konuları Elektrik Yükleri

 

 

 

Elektrik yüklerinin kaynağı atomun yapısında bulunan elektron ve proton denilen parçacıklardır. Atomun çekirdeğinde bulunan protonun yükleri pozitif (+), çekirdek çevresinde belli yörüngelerde dolanan elektronun yüküne ise negatif (-)yük denilmiştir. Deneyler bir elektron yükünün en küçük yük olduğunu göstermiştir. Bundan dolayı bir elektronun yükü birimi yük olarak seçilmiş ve adına elemanter yük

(e.y.) denilmiştir.

Elemanter yükünün değeri; 1 e.y =10-19 C  tur.

Tanecik adı

Sembol

Elektrik yükü

Proton

P+

+

Elektron

e-

-

Nötron

n0

0

Bir elektronun yükü ile protonun yükü miktar olarak birbirine eşittir. Bu yüzden bir elektronun yükü,  bir protonun yükünü nötr duruma getirir. İletken içinde (+) yükler hareket etmezler. Çünkü çekirdekte nötron ile sıkı bir nükleer bağ kurmuşlardır.

Ancak iletken içinde serbest elektronlar hareket eder.

Çözeltilerde ise (+) ve (-) iyonların ikisi hareket ederler.

 

Nötr (Yüksüz) Cisim

Elektron sayısı proton sayısına eşit olan nötr atom, atomları nötr olan cisme ise nötr cisim ya da yüksüz cisim denir. Yüksüz cisim denildiğinde üzerinde hiç yük yok anlamında değildir. Pozitif (+) yük miktarının negatif (-) yük miktarına eşit olması demektir.

Pozitif Yüklü Cisim: Üzerinde pozitif (+) yük fazlalığı olan cisimlere pozitif (+) yüklü cisimler denir. Bu tür cisimler herhangi bir yolla elektron kaybetmişlerdir ve (+) yük fazlalığı oluşmuştur.

Negatif Yüklü Cisim

Üzerinde negatif (-) yük fazlalığı olan cisimlere negatif yüklü cisimler denir. Bu tür cisimler herhangi bir yolla elektron alırlar ve böylece (-) yük fazlalığı oluşur.

İtme Ve Çekme Kuvveti:

Aynı cins  yükler Birbirini İTER Zıt Yükler Birbirini ÇEKER Nötr Cisimler itme-çekme kuvveti uygulamaz

 

İLETKEN ve YALITKAN

İletken Madde: Elektrik Yüklerinin enerjisini ileten maddelere İletken denir. Altın, demir, bakır, tuzlu su, gibi maddeler iletken maddelerdir. En iyi iletken madde altındır.

Yalıtkan madde: Elektrik yüklerini iletemeyen maddelere denir. plastik, cam, tahta gibi maddeler yalıtkan maddelerdir.

Plastik balon yalıtkan bir maddedir. Balon şişirildikten sonra Yalnız bir yüzeyi yün kumaşa sürtülürse, sürtülen kısım kağıt parçalarını çektiğini diğer tarafların ise kağıt parçalarını çekmediğini gözlemleriz. Bu durum Balonun yalnız Yün kumaşa sürtülen kısmının elektriklendiğini diğer kısımların ise yüklenmediğini gösterir.

 

O halde Yalıtkan maddelerin yüzeylerinin bölgesel olarak yüklenebileceği sonucu çıkarılır. İletkenlerde ise negatif elektrik yükleri hareket edebildikleri için yükler birbirlerini iterek yüzeyin her tarafına yayılır.

Elektroskop

Bir cismin yüklü olup olmadığını, yüklü ise hangi cins yükle yüklü olduğunu anlamaya yarayan alete elektroskop denir.

Şekilde görüldüğü gibi metal bir topuz ve buna bağlı olan iletken bir çubuk, çubuğun ucunda ise açılıp kapanabilen gümüş ya da altından yapılmıştır. İnce iletken yapraklar vardır. Elektroskopun rüzgârda ve havadaki iyonlardan etkilenmemesi için cam fanus kullanılmıştır.

Elektriklenme Çeşitleri

Bir cismi elektrikle üç yolla yükleyebiliriz. Elektrikle yüklemek demek, o cismi elektron kazandırmak ya da elektron kaybettirmek demektir.

1.Sürtünme ile elektriklenme

2.Dokunma ile elektriklenme

3.Etki (Tesir) ile elektriklenme

 

srtnme-elektriklenme1.Sürtünme ile Elektriklenme

Uygun seçilmiş iki cisim birbirlerine sürtüldüğünde biri elektron vererek (+) yükle yüklenir, diğeri de onun verdiği elektronu alarak (-) yükle yüklenir. Kuru ipek beze sürtülen cam çubuk elektron vererek (+) yüklenirken, ipek kumaş (-) yükle yüklenir.

Sürtünen cisimlerden birinin kaybettiği elektron sayısı diğerini kazandığı elektron sayısına eşit olduğundan toplam yük miktarı sabit kalır. Sürtünme yoluyla elektriklenmiş bu iki cisim tekrar birbirine dokundurulursa nötr hale gelirler.

 
Sürtünme ile elektriklenme örnekleri
 

 2.Dokunma ile Elektriklenme

Herhangi bir nötr maddede eşit miktarda pozitif ve negatif yük vardır. Bu sebeple nötr madde normal halde elektrik etkisini göstermez. Pozitif ve negatif yükler arasında eşitlik herhangi bir yolla bozulacak olursa cisim yüklenmiş olur.

 

 

 

.

 

 

 

 

 


 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Ali Kuşçu

Ali Kuşçu

Ali KUŞÇU Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV. yüzyıl başların...

Anders Celsius

Anders Celsius

(1701-1744)Uppsala da Doğan ve çalışmalarını bu kentte gerçekleştiren İsveçli fizikçi ve astronom anders celsius 1730 da...

Archimedes ( Arşimet)

ARCHİMEDES (ARŞİMET) (M.Ö. 287-212) Grek kökenli bir aileden gelen Archimedes, Sicilya'nın Siraküz kentinde doğdu. Ba...

Buluşlar Ve İcadlar

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Fotoğraf Makinasının İcadı...

Fotoğraf makinesinin tarihçesi Fotoğrafçılığın başlangıç tarihi kesin olarak bilinmemektedir....

Lazerin İcadı

Bir tüpün bir ucuna tam sırlı ve yansıtıcı bir ayna , diğer ucuna da yarı sırlı ve kısmen yansıtıcı bir ayna konur. Bu t...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Elektromıknatıs Deneyi

Elektromıknatıs Deneyi

Balondan roket yapalım deneyi Bu deneyde bir çivin nasıl mık...