Buradasınız: Anasayfa




              

                                    PLAZMALAR

 

gunesMaddenin çok bilinen katı, sıvı ve gaz hali dışında dördüncü olarak plazma hali de vardır. Katılar ısıtılınca moleküllerinin hızları artmaya ve birbirlerinden uzaklaşmaya başlarlar. Yeterli enerjiyi kazanan moleküller arasındaki çekim azalınca katı sıvıya dönüşür. Enerji kazanmaya devam eden moleküller serbestçe hareket etmeye başlar. Bu ise maddenin gaz halidir. Isıtılarak enerji almaya devam eden madde moleküllerinin elektronları da molekülü terk etmeye başlar. Bu durumda madde iyonlaşmış moleküllerden ve elektronlardan meydana gelir. İşte maddenin bu haline PLAZMA denir.

 

  Plazma halindeki bir maddenin gazlardan en önemli farkı, gazlar kötü elektrik iletkenleri iken plazmalar elektriği çok iyi iletirler. Bu haliyle plazma iyonlaşmış gaz olaraktantanımlanabilir. Maddenin plazma haline çevremizde çok az rastlamamıza rağmen kâinatın %96 sı plazmadır. Tüm yıldızlar ve Güneş plazma halindeki maddelerden oluşur.

 

  Elektron kaybeden bir molekül pozitif yüklü iyon olur. Plazma halindeki maddede iyonlaşmış moleküller ve bu iyonlaşmaya neden olan elektronlar vardır. Elektronların kendileri elektrik yüklüdür ve molekülleri iyonizedir. Ancak iyonlaşmaya neden olan elektronların ve iyonlaşmış moleküllerin bir arada olması nedeniyle plazma halindeki bir madde nötr haldedir.

 

 

Çok yüksek sıcaklıktaki plazmalara sıcak plazma denir. Güneş ve yıldızlardaki plazmalar sıcak plazmadır. Ancak düşük sıcaklıklarda da plazma örnekleri günlük yaşantımıza girmeye başladı. Günümüzde kullanımı tavsiye edilen floresan ampuller plazmalara örnektir. Sıcaklıkları çok yüksek olmayan bu tür plazmalar da soğuk plazma olarak adlandırılır. Tüp şeklindeki floresan ampul içinde argon ve cıva vardır. Tüpün iki ucuna yüksek voltaj uygulandığında tüp içinde elektron akışı gerçekleşir. Bu elektronlar bazı atomları iyonlaştırarak plazmayı meydana getirir. Oluşan plazma kanalı elektron akışını kolaylaştırır. Elektronlar cıva atomlarını uyarır ve uyarılan cıva atomları gözle görülmeyen ışınlar yayar. Tüpün iç kısmı fosfor tabakası ile kaplıdır. Gözle görülmeyen bu ışınlar fosfor tabakasına çarptığında gözle görülebilen beyaz ışın yayar.

 

 tabela Özellikle reklam tabelalarında kullanılan diğer bir gazda neon gazıdır. Neon afiş de denilen bu ışıklı tabelalarda neon gazı kullanılır. Tüp içindeki neon gazı elektron bombardımanına maruz kaldığında kırmızı ışık yayar.

 

  Elektron bombardımanı ile iyonize olan neon gazı soğuk plazmaya örnektir. Farklı maddelerin gazları aynı şekilde elektron bombardımana maruz bırakılarak iyonize edilir. Farklı maddelerin gazları bu durumda farklı renklerde ışık yayar. Örneğin argon mavi, helyum pembe, sodyum ise sarı ışık yayar. Sodyum buharı ile üretilen lambalar sokak aydınlatmasında kullanılır.

 

 auralar Yeryüzünden yaklaşık 80 km yükseklikteki iyonosfer katmanı da plazmaya örnektir. İyonosfer iyon haldeki gazlardan oluşur.

Aurora Australis ( güney ışıkları ) ve Aurora Borealis ( kuzey ışıkları ) gökyüzündeki ışık olaylarıdır. Soğuk plazmaya örnek olan bu ışık olayı atmosferin yukarılarında gerçekleşir. Soğuk plazma bu seviyede Dünya'mızı sarar. Uzaydan gelen elektron ve radyasyon Dünya'nın manyetik alan kuşaklarına kapılır ve kutuplara doğru hareket ederi Bu hareketleri sırasında Dünya'nın etrafındaki plazma kuşağına çarpan elektron ve radyasyon ışık saçılmalarına neden olur. Auroralar bu şekilde meydana gelir. Kutup ışıkları genellikle yeşil renk görülür.

 

  Popülerliği artan plazma ile ilgili diğer bir konu da plazma televizyonlardır. Plazma televizyonların ekranları ince plazma hücresinden meydana gelir. Her hücre üç alt hücrenin birleşiminden oluşur. Bu alt hücreler biri mavi, diğeri yeşil ve öteki kırmızı ışık yarar. Elektronlar ile hücrelerdeki gazlar çok kısa sürelerde elektrik ile yüklenerek ışık yaymaları sağlanır. Küçük hücrelerden yayılan ışınlar ekranda bir görüntü oluşturur.

 

 

 mum-alevi

 

Alev bir plazma hali olduğundan elektriği iletir. Bu özelliği ile gaz emniyetli sobalar yapılmıştır. Bu sobalar yanarken alevin içerisinden elektrik akımı geçirilir. Bu elektrik akımı sobanın gaz pompasını çalıştırır. Alev herhangi bir sebeple sönerse akım geçmez ve gaz otomatik olarak kesilmiş olur.

 


auralar

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Luis Victor Broglie

Luis Victor Broglie (1892 -1987) Broglie bi...

Wilhelm Conrad Röntgen

Wilhelm Conrad Röntgen (27 Mart 1845-10 Şubat 1923) Hayatı ve Akademik Kariyeri Prusya'nın Lennep şehrinde (bugün R...

Richard Philip Feyman

Richard Philip Feynman (1918 – 1988) 20.yy. fizikçi filozofu. Fizikçilerin fizikçisi. Çok parlak bir deha. Kendi ke...

Buluşlar Ve İcadlar

Lokomotifin İcadı

Lokomotifi ilk düşünen, daha doğrusu ilk gerçekleştiren Trevithick oldu. 1801′de inşa ettiği ve kendinden öncekilerden d...

Telefonun İcadı

XIX. yüzyılın son çeyreğinde Morse telgrafı standart araçları, kuralları ve uzmanlarıyla tam örgütlenmiş bir kamu hizmet...

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Elektromıknatıs Deneyi

Elektromıknatıs Deneyi

Balondan roket yapalım deneyi Bu deneyde bir çivin nasıl mık...