|
Fizikte kullanılan büyüklükler:
Gözlem ve deney sonuçlarının verilere dönüşmesinde ölçme önemli bir işlemdir. Ölçme sonuçların sağlıklı olması için uygun ölçüm aletleri kullanılmalıdır.
Temel Büyüklükler
Ölçümlerde 7 temel büyüklük kullanılır. Bunlar; kütle, zaman, uzunluk, sıcaklık, akım şiddeti, ışık şiddeti ve madde miktarıdır. Uzunluk ölçmek için metre, sıcaklık ölçmek için termometre, zaman ölçmek için kronometre, kütle ölçmek için terazi kullanırız. Yapılan ölçümleri inceleyen herkesin aynı sonucu çıkarabilmesi için büyüklük birimlerine bir standart getirilmesi zorunlu olmuştur. Bu nedenle 7 temel büyüklük için Uluslararası kabul edilen birimler kullanılmaktadır. SI birimleri adı verilen bu birimler;
1. Kütle için kilogram (kg),
2. Zaman için saniye (s),
3. Uzunluk için metre (m),
4. Sıcaklık için kelvin (K),
5. Akım şiddeti için amper (A),
6. Işık şiddeti için candela (cd),
7 Madde miktarı için mol (mol) dür.
Türetilmiş büyüklükler
Ölçümlerde kullanılan diğer tüm büyüklükler, bu 7 temel büyüklükten türetilir. Örneğin alan ölçü birimi m2 uzunluk ve uzunluğun çarpımıdır. Sürat birimi m/s uzunluğun zamana bölünmesiyle türetilir. Hacim ölçü birimi m3, üç uzunluğun çarpımından, özkütle birimi kg/m3 ise kütlenin hacim’e bölümünden türetilir.
Ayrıca kullanım kolaylığı sağması için birimlerin 10 ile çarpımından elde edilen üst katlar, 10 a bölümünden elde edilen askatlar aşağıdaki tabloda olduğu gibi kullanılmaktadır.
|