Buradasınız: Anasayfa5. Sınıf Fen konularıIsı Maddeleri Nasıl Etkiler

 

A. Isı Alır Genleşir, Isı Alır Büzülür

Maddelerin ısı alması,sıcaklıklarının artmasına sebep olur.Ancak ısı maddelerde sadece sıcaklık artışına sebep olmaz.maddelere verilen ısı,maddenin boyutlarında da değişikliğe neden olur.

Genleşme:Isının etkisiyle,maddelerin boyutlarındaki artış,genleşme olarak adlandırılır.

Gravzant halkasının küresi ısıtılmadan önce halkadan geçebilir. Ancak küre bir süre ısıtıldığında halkadan geçemez.

Maddelerin sıcaklığı ne kadar artarsa genleşme de o kadar fazla olur.

Maddeler ısıtıldığında ne kadar genleşirse, ısıtılmadan önceki sıcaklığa döndüğünde o kadar büzülür.

Katılar gibi gazlar ve sıvılar da genleşir. Termometreler sıvıların genleşme özelliği kullanılarak tasarlanmıştır. Günlük hayatta kullandığımız maddelerde genleşme çok az olduğu için gözle fark edemeyiz.

Çevremizdeki binalar, su boruları elektrik direkleri ve telleri genleşip büzülür.

Maddelerin genleşme miktarı, maddenin cinsine ve miktarına bağlıdır.Farklı maddelerin sıcaklıkları aynı oranda artırılsa bile genleşme miktarıda farklı olabilir.

Maddenin genleşme özelliği kullanılarak termostat, termometre ve yaygın alarm sistemleri gibi araçlar  üretilir. Evlerde kullanılan çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve buzdolabı gibi araçlarda ısı ayarını termostat yapar.

Maddelerin genleşme özelliği bazı durumlarda zararlı da olabilir. Sıcak su konulan bardakların bazen kırılması, tren raylarının çok sıcak havalarda sıkışıp bozulması, boru hatlarının sıkışıp zarar görmesi ve metal çerçeveli gözlüklerin camlarının düşmesi genleşmenin olumsuz etkilerinden bazılarıdır.

B. Buharlaşma ve Yoğuşma

Hal değişimi: Maddenin bulunduğu halden diğer hale geçmesine hal değişimi adı verilir.

Buharlaşma:Sıvıların, ısı etkisiyle gaz haline geçmesine buharlaşma adı verilir.

Hal değişimi ısı etkisiyle gerçekleşir.Suyun buharlaşması da bir hal değişimidir.Su buharlaşırken ısı alışverişi olur.

Buharlaşma her sıcaklıkta olur.Çamaşırların yıkandıktan sonra asılması ve ıslak çamaşırların kuruması buharlaşmanın her sıcaklıkta olabileceğini gösterir.Ancak çam aşırlar yazın, kışa göre daha çabuk kurur.Sıcaklık yükseldikçe sıvıların buharlaşması hızlanır.Buharlaşma sıvıların yüzeyünden olur.

Yoğuşma: Gazların, ısı vererek sıvı hale geçmesine yoğuşma adı verilir.

Sıcaklığın düşmesi yoğuşmayı hızlandırır. Havadaki su buharı soğuk havayla karşılaşınca küçük su damlacıklarına dönüşür.

Buzdolabından çıkarılan şişenin dışında su damlacıkları oluşur. Soğuk kış günlerinde pencerelerde su buharının yoğuşması gözlemlenebilir. Gaz maddeler ısı vererek yoğuşur ve sıvı hale geçer.

C. Kaynama

Suyun KaynamasıSıvının her yerinden kabarcıklar halinde hızlı buharlaşması olayına kaynama adı verilir.

Bir sıvının sıcaklığı belirli bir noktaya ulaştığında sıvının her yerinde kabarcıklar çıkmaya başlar.

Isıtılan suyun sıcaklığı 100c'a yaklaşınca suyun her yerinden kabarcıklar çıkmaya başlar.Bu kabarcıklar suyun yüzeyine ulaşarak patlar ve havaya karışır.Kaynama sırasında oluşan kabarcıklar su buharıdır.Su, her sıcaklıkta buharlaşabilir ancak tek bir sıcaklıkta kaynar.Kaynama sırasında suya verilen ısı suyun buharlaşması için harcanır .

Buharlaşma;

  • Sıvı, ısı alarak gaz haline geçer.
  • Buharlaşma, her sıcaklıkta gerçekleşir.
  • Buharlaşma, sıvının yüzeyinde olur.
  • Buharlaşan sıvının sıcaklığında değişme olabilir.

 

 Kaynama;

  • Kaynama sırasında buharlaşma gerçekleşir.
  • Kaynama belirli bir sıcaklıkta gerçekleşir.
  • Sıvının her yerinden gaz haline geçiş olur.
  • Kaynama süresince sıcaklık değişmez.

 

D. Erime ve Donma

erime ve donmaErime:Katı maddelerin ısı alarak sıvı hale geçmesine erime adı verilir.

Maddeler bulundukları ortamla ısı alışverişinde bulunur.Buzluktan çıkarılan buzun sıcaklığı,oda sıcaklığından daha düşüktür. Buz,katı bir maddedir.Çevreden ısı alanbuz eriyerek sıvı hale geçer. Dondurma da katı bir maddedir ve ısı aldığında erir.

Demir,altın ve gümüş gibi metaller işlenirken önce eritilerek sıvı hale getirilir.Daha sonra erimiş metaller kalıplara dökülür.Şekillendirilmiş metallerden ise çeşitli eşyalar yapılır.

Çikolata, şekerleme ve diğer bazı yiyecekler de erimiş haldeyken kalıplara dökülerek şekillendirilir.

Donma:Sıvı haldeki maddelerin ısı vererek katı hale geçmesine donma denir.

İçinde su bulunan pet şişeyi buzluğa koyduğumuzda bir süre sonra suyun donduğunu görürüz. Pet şişedeki su, ısı vererek katı hale geçmiştir.

Kışın havalar çok soğuduğunda, göller ve akarsuların yüzeyi ısı kaybederek donar. Ancak havalar ısındığında yüzeydeki buzlar ısı alıp erir.

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Ali Kuşçu

Ali Kuşçu

Ali KUŞÇU Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV. yüzyıl başların...

Anders Celsius

Anders Celsius

(1701-1744)Uppsala da Doğan ve çalışmalarını bu kentte gerçekleştiren İsveçli fizikçi ve astronom anders celsius 1730 da...

Archimedes ( Arşimet)

ARCHİMEDES (ARŞİMET) (M.Ö. 287-212) Grek kökenli bir aileden gelen Archimedes, Sicilya'nın Siraküz kentinde doğdu. Ba...

Buluşlar Ve İcadlar

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Fotoğraf Makinasının İcadı...

Fotoğraf makinesinin tarihçesi Fotoğrafçılığın başlangıç tarihi kesin olarak bilinmemektedir....

Lazerin İcadı

Bir tüpün bir ucuna tam sırlı ve yansıtıcı bir ayna , diğer ucuna da yarı sırlı ve kısmen yansıtıcı bir ayna konur. Bu t...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Soğan Zarı Hücresinin İncelenm...

Soğan Zarı Hücresinin İncelenmesi

Soğan Zarı Hücresinin İncelenmesi Bu deneyin amacı bitki h...