Buradasınız: Anasayfa7. Sınıf Fen KonularıBoşaltım Sistemi

Nasıl bir fabrika çalışırken giren malzeme giderek azalırken ürenler çoğalır ve bu arada işe yaramayan atık maddeler oluşur. Vücut fabrikamızda da yoğun bir şekilde çalışmaklar sürerken atık maddeler oluşur. Bir fabrikada çöplerin atılmaması fabrika işlerini nasıl karıştırırsa vücudumuzda da atık maddelerin uzaklaştırılmaması tüm dengeleri bozar.

 

terleme1Besinlerimiz vücut içine alınıp sindirim sistemimiz tarafından hücrelere taşınabilecek hale getirilir. Emilerek kan dolaşımına katılan besin maddeleri yaklaşık 70 trilyon hücrenin imdadına koşar. Besinler hücrelerde hayat enerjisi üretiminden, büyüme ve gelişmeye kadar birçok olayda kullanılır. Sonuçta işe yaramayan atık maddeler oluşur.

 

Hücremizde metabolik olaylar sonucu oluşan atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına boşaltım denir.  Boşaltım, boşaltım organları tarafından gerçekleştirilir.

 Boşaltımda görev alan organlarımız;

Deri: Vücudumuzdan suyun ve tuzun fazlasını terleme yoluyla dışarı atar.

Böbrekler: Kan içindeki zararlı atıkları ve üreyi süzerek idrar şeklinde vücuttan uzaklaştırır.

Kalın Bağırsak: Su, safra ve besin atıklarının dışkı şeklinde vücuttan atılmasını sağlar.

 

Karaciğer: Proteinlerin sindirilmesi sonucunda oluşan zehirli bir maddeyi daha zararlı olan üreye dönüştürür.

 

Akciğerler: Kan içindeki karbondioksiti ve suyu soluk verme esnasında vücut dışına atar.

 

Aslında dışkı boşaltım atığında çok sindirim atıkları bulundurur.  Sindirim atıklarının vücuttan uzaklaştırılması boşaltım değildir. Çünkü sindirim atıkları, hücrelerimizin metabolik faaliyetleri sonucu oluşan boşaltım ürünü değildir.

 

 

bosaltim-sistemiBOŞALTIM SİSTEMİMİZİ OLUŞTURAN YAPI VE ORGANLAR
 
Boşaltım sistemimiz, vücudumuzun çeşitli faaliyetleri sonucunda oluşan atık maddeleri vücudumuzdan kanımı uzaklaştırır.
 
 
Boşaltım sistemi;
Böbrekler,
Üreter,
İdrar kesesi,
Üretra
 
Olmak üzere 4 kısımdan oluşur.
 
 
bobrekler1. Böbrek
 
Vücudun bel bölgesi hizasında, omurganın sağlı sollu iki yanında sırta doğru sağlam bir şekilde yapışık bir çift organımızdır. 135-145 gram ağırlığında fasulye şeklindeki bu organımızın etrafı sağlam bir zarla çevrilirdir. Böbreğe kan getiren damar böbrek atar damarı, böbrekten kan çıkaran damara böbrek toplara damarı denir. Böbrekten idrar çıkaran kanala ise üreter adı verilir.
 
Böbrek, nefron adı verilen yağı birimlerinden meydana gelir. Böbrek atar damarlarıyla böbreğe gelen kan, nefronlar da süzülerek temizlenir. Faydalı maddeler ise nefronlardan emilerek tekrar kana karışır.
 
2. Üreter
 
Böbrek ile idrar kesesi arasında bulunan boru şeklinde bir yapıdır. Böbreklerde oluşan idrar, üreter ile idrar kesine taşınır. Böbrek havuzcuklarını idrar kesesine bağlayan borucuklardır.
 
3. İdrar kesesi
 
İdrarın biriktirildiği torba şeklindeki organdır.  İdrar kesesindeki idrar belli bir seviyeye gelip de kesenin duvarları gerildiğinde tuvalete gitme ihtiyacı hissedilir.
 
4. Üretra (İdrar Kanalı)
 
İdrarın dışarı atıldığı boru şeklindeki yapıya üretra denir.  Üretra aynı zamanda erkeklerde üreme hücrelerinin (sperm) de vücut dışına atılmasını sağlar.
 
BÖBREKTE İDRAR OLUŞUMU
 
 
Böbrekte idrar oluşumu sırasında sırasıyla şu aşamalar gerçekleşir.
 
a) Süzülme
 
Kan böbrek atar damarı ile böbreğe getirilir. Böbreğin en küçük yapı birimi olan nefronlarda süzülür. Nefronlara giren süzüntüde sadece zararlı maddeler değil, çoğu yaralı madde de vardır.
 
b) Geri Emilim
 
Nefron kanallarındaki süzüntüde bulunan yararlı maddelerin tekrar kılcal damarlara alınması işlemine geri emilim denir.
 
c) Salgılama
 
Bazı zararlı maddelerin enerji harcanarak nefron kanallarına verilemesi olayına salgılama denir.
 
Böbrekte süzülme, geri emilim ve salgılama faaliyetleri sonucu böbrek toplardamarı ile böbrekten çıkan kanda oksijen, besin ve atık madde azalmıştır. Çünkü böbreklerimiz çalışırken besin ve oksijen harcar. Atık maddeler ise üreter ile idrar kesesine taşınır.
 
 
Böbreklerimiz günde 180 litre kanı nefronlara verir. Eyer süzülme olayından sonra geri emilim olmasaydı; ne su içme ile nede tuz alma ile bu kaybı kapatabilirdik. 180 litre süzülen kanın 178,5 litresi geri emilim ile tekrar kana karışır. Bu sayede vücudumuzun iç dengesi sağlanmış olur.
 
Aşağıdaki tabloda verildiği gibi vücudumuza giren ve oluşan su ile kaybedilen su arasındaki ciddi bir denge vardır. Çünkü insanda %10 oranında ani su kaybı hayatı tehlikeye sürükler.
 
 
 

Alının Su

Çıkan Su

İçilen su 1,5 litre

İdrarla atılan su 1,5 litre

Besinlerle alınan su 1 litre

Terleme ile atılan su 0,7 litre

Metabolizma sonucu oluşan su 0,3 litre

Solunumla atılan su 0,1 litre

 

 

Dışkı ile atılan su 0,5 litre

Toplan = 2,8 Litre

Toplam = 2,8 litre

 
Bir insanın günlük aldığı ve vücuttan uzaklaştırdığı su miktarı
 
 
Bir laboratuarda kolay ve ucuz bir şekilde yapılan idrar tahlili sayesinde birçok rahatsızlığın teşhisi yapılabilir. Kanda fazla miktarda bulunan akyuvar, iltihaplanmanın belirtisidir. Aynı zamanda sağlıklı bir insanın idrarında glikoz bulunmaz.
 
 
BAZI BÖBREK HASTALIKLARI
Böbrek Yetmezliği
 
Herhangi bir nedenle böbreklerin yeterince çalışmaması hastalığıdır. Bu durumda kandaki zararlı maddeler diyaliz cihazı ile süzülür. Fakat diyaliz kanın temizlenmesinde kalıcı bir tedavi yöntemi değildir. Böbrek nakli böbrek yetmezliğinin kesin tedavisidir.
 
Böbrek Taşı
 
Besinlerle alının fazla kalsiyum ve D vitamini böbrek havuzcuğundan birikerek katı kütleler oluşturur. Taş oluşumunu önlemek için günde en az 2 litre su içilmelidir.  Aynı zamanda fazla tuz ile süt ve süt ürün tüketmemeliyiz. Taş kırma operasyonu ya da böbrek taşı ameliyatı, hastalığın tedavi yöntemidir.
 
Böbrek İltihabı
 
Böbreklerin iç kısmının iltihaplanması şeklinde ortaya çıkar.
 
Üremi
 
Kandaki üre miktarının artması ile ortaya çıkar. Üre kanda biriktiğinde zehirlenmeye neden olur.

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Luis Victor Broglie

Luis Victor Broglie (1892 -1987) Broglie bi...

Wilhelm Conrad Röntgen

Wilhelm Conrad Röntgen (27 Mart 1845-10 Şubat 1923) Hayatı ve Akademik Kariyeri Prusya'nın Lennep şehrinde (bugün R...

Richard Philip Feyman

Richard Philip Feynman (1918 – 1988) 20.yy. fizikçi filozofu. Fizikçilerin fizikçisi. Çok parlak bir deha. Kendi ke...

Buluşlar Ve İcadlar

Lokomotifin İcadı

Lokomotifi ilk düşünen, daha doğrusu ilk gerçekleştiren Trevithick oldu. 1801′de inşa ettiği ve kendinden öncekilerden d...

Telefonun İcadı

XIX. yüzyılın son çeyreğinde Morse telgrafı standart araçları, kuralları ve uzmanlarıyla tam örgütlenmiş bir kamu hizmet...

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Elektromıknatıs Deneyi

Elektromıknatıs Deneyi

Balondan roket yapalım deneyi Bu deneyde bir çivin nasıl mık...