Anasayfa / Doğa ve Teknoloji / Yarasalar Yönlerini Nasıl Bulur

Yarasalar Yönlerini Nasıl Bulur

yarasaYarasalarin gece karanliginda ses dalgalarini kullanarak yön bulmalarina saglayan bir sonar sistemine sahip oldugu uzun zamandir biliniyordu.
Ancak bilim adamlari yarasanin yön bulma sisteminin sadece ses dalgalarini yayan ve yansiyan dalgalari algilayan bir yapidan ibaret olmadigini kesfettiler.
Yarasaların çok sayida hassas algilayicilari vardir. Bu algilayicilar hava akimlarinin yarattigi degisimlere karsi oldukça hassastirlar. Yarasanin derisinin üst kisminda küçük tepecikler olusturan tüylü Merkel hücreleri algilayici görevi görürler.

Bunu ilk ortaya koyan kisi Amerika’nin Ohio Üniversitesi’nde nörobiyolog olan John Zook. Zook, bunlarin islevini anlamak için, bir yarasanin kanatlarindaki tüyleri bir krem ile dökmeyi basardi. Sonra da hayvani serbest birakarak uçusundaki degisiklikleri gözlemledi.

Sonuç: Tüyleri alinmis yarasa dönemeçlerde irtifasini korumada güçlüklerle karsilasti.

Merkel hücreleri uçus sirasinda yarasanin kanadinin üzerinden geçen havaya karsi son derece duyarlidir. Uçus sirasinda olusan türbülanslar tüycükleri uyarir. Tüycüklerdeki bu uyarilar, uçus sirasinda kanat pozisyonunu ya da kivrimlari dogru hale getirerek yarasanin aerodinamik açidan dogru bir pozisyon almasinda kullanilir. Yarasa böylece havada hiz kaybedip bocalamaktan kurtulmus olur.

Zook yaptigi deneylerde kanat üzerinde farkli bölgelerdeki tüylerin farkli görevler üstlendiklerini de tespit etti: Kanatlarin uç kisimlarindaki tüyler, yarasanin uçus dengesini kontrol altinda tutmasini sagliyordu. Bu tüyler döküldügünde uçus sirasinda hayvan sürekli yukariya dogru ilerleme egilimi gösteriyordu.

Algılayici hücreler

Kanatlarin zara benzeyen kisimlarindaki algilayici hücreler ise farkli islevlere sahiptir. Zook yaptigi bir deneyde bu algilayicilarin avlanma sirasinda özel bir görev üslendiklerini dogrudan gözlemlemistir. Kanat gerildiginde buralardaki algilayicilar hemen sinirsel bir tepki vermektedirler. Yarasa, gerilmeye duyarli hücrelerin bulundugu alanlari daha çok avini yakaladiginda kullanir.

Yarasanin tüylü algilayicilari, hayvanin uçusunu kontrol eder, oysaki sonar sadece yönünü bulmasina imkân verir. Yarasalar, tüyleri ile sonar sistemleri bir es güdüm içerisinde çalistigi için gelişmiş bir yön belirleme sistemine sahiptirler.

Hakkında Gencay Han

Gencay Han
1978 Kaman/Kırşehir doğumluyum. 2001 yılında Selçuk Üniversitesi fizik öğretmenliğinden mezun oldum. 2002 yılından itibaren Erzurum ve İstanbul’da olmak üzere farklı ilköğretim ve liselerde çalıştım. Şuan Zeytinburnu Anadolu lisesinde Fizik Öğretmeni olarak çalışmaktayım. 2008 yılından itibaren bu site üzerinde çalışıyorum. Amacımız aranılan bilgide farklı kaynak oluşturmak ve paylaşmak. 4 yılda belli bir seviyeye gelen sitemize sizinde yardımlarınızı beklerim.

Sonraki Konu

Şekil Hafızası ve Örümcekler

ŞEKİL HAFIZASI VE ÖRÜMCEKLER Örümcekler Aşağı Doğru İnerken Neden Sallanmazlar?  Yüksek bir yerden ip yardımı …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CAPTCHA

*