Anasayfa / Doğa ve Teknoloji / Şekil Hafızası ve Örümcekler

Şekil Hafızası ve Örümcekler

ŞEKİL HAFIZASI VE ÖRÜMCEKLER

örümcekÖrümcekler Aşağı Doğru İnerken Neden Sallanmazlar? 

Yüksek bir yerden ip yardımı ile aşağıya inmeye çalışan bir kişi, iniş esnasında birçok güçlükle karşılaşır. İnerken tutunduğu ip mutlaka sağa sola döner, bükülür ve ipin ucundaki kişi dengesini sağlamak ve düşmemek için büyük çaba sarf eder. Oysa örümceğin ağını oluşturan iplikçikler, örümceğin ipin ucundan aşağıya doğru kayarken güçlük yaşamasını engeller. Böylelikle örümcek sabit bir biçimde sessizce aşağıya iner. Örümceğe bu imkanı sağlayan ise ipeğinin “şekil hafızası”dır.

Dağcıların veya yüksek bir yerden ip yardımı ile inenlerin yaşadıkları güçlükleri örümceğin yaşamamasının nedeni nedir? Nasıl oluyor da aşağı iniş yolunda, ipek ipliği dönmüyor?

Çünkü , diğer tüm ipliklerden çok daha sağlam ve esnek olan örümcek ipeğini, ona “şekil hafızası” kazandıran eşsiz bir moleküler yapı ile birlikte ortaya çıkmıştır. Örümcek ipliğini oluşturan proteinlerin moleküler yapısı birbirinin içine geçmiştir. İşte bu moleküler yapı, ipliğe dönmeye karşı direnç kazandırır, burulma veya bükülme kuvvetini emer, bükülmenin ardından müthiş gevşeme kabiliyetiyle ilk şeklini geri kazanmasını sağlar. Böylece ipin ucundaki ağırlık, burulma etkisine maruz kalarak hızlı bir şekilde dönmez.

İpliğindeki Şekil Hafızası, Örümceğe Ne Kazandırır?

Bu özellik, örümceğe çevre şartları ne olursa olsun ipin ucunda aşağı sallanmış haldeyken sabit şekilde durabilme imkanı verir. Örümcek bu sayede avını sessizce ve kımıldamadan bekleyebilir, aynı zamanda düşmanlarından korunabilir.

Şekil Hafızalı Metallerin İnsan Hayatındaki Yeri

Şekil hafızalı metaller, günlük yaşamı kolaylaştıracak birçok teknolojik ürünün geliştirilmesine olanak sağlamıştır. Bunlardan bazı örnekler şöyledir:

•Çok büyük deformasyonları bile aşabilen zarar görmeyen süper elastik gözlük çerçeveleri 

•Kan damarlarına yerleştirilerek pıhtıların yakalanmasında filtre görevi gören malzemeler 

•Dişlerin estetik görünümündeki deformasyonları düzeltme işlevini üstlenen kavisli teller 

•Açık kalp ameliyatları ve sinir sistemi cerrahisinde kullanılan malzemeler 

•Yangın durumunda yanıcı ve zehirli gazların çıkışını kapatacak şekilde yapılmış yangın güvenlik valfleri, şekil hafızasına sahip metallerden üretilmektedir.

KAYNAK:Doğa bilimleri derneği

 

Hakkında Gencay Han

Gencay Han
1978 Kaman/Kırşehir doğumluyum. 2001 yılında Selçuk Üniversitesi fizik öğretmenliğinden mezun oldum. 2002 yılından itibaren Erzurum ve İstanbul’da olmak üzere farklı ilköğretim ve liselerde çalıştım. Şuan Zeytinburnu Anadolu lisesinde Fizik Öğretmeni olarak çalışmaktayım. 2008 yılından itibaren bu site üzerinde çalışıyorum. Amacımız aranılan bilgide farklı kaynak oluşturmak ve paylaşmak. 4 yılda belli bir seviyeye gelen sitemize sizinde yardımlarınızı beklerim.

Sonraki Konu

Kamera Lensleriyle Deniz Yıldızının Ne İlgisi Var, Demeyin.

KAMERA LENSLERİYLE DENİZ YILDIZININ NE İLGİSİ VAR, DEMEYİN Denizyıldızındaki mikrolens sistemi, dijital teknoloji geliştirme çalışmalarında …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CAPTCHA

*