EDWİN POWEL HUBBLE

(20 Kasım 1889–28 Eylül 1953)

Samanyolu Gökadası ötesi, astronominin kurucusu olarak kabul edilen ABD’li astronom, evrenin genişlemekte olduğuna ilişkin  kanıtları ilk kez ortaya koyan bilim adamıdır.

Chicago Üniversitesi’nde okurken, astronom George e. Hale’in etkisiyle astronomi’ye ilgi duyan Hubble, bu üniversite’den matematik ve astronomide lisans derecesi aldı. Bu yıllarda iyi bir boksör alarak da tanınan Hubble öğrenimini tamamladıktan sonra astronomiden ve spordan uzaklaşarak Oxford Üniversitesi’nden Rhodes bursu alarak hukuk öğrenimine başladı.1913’te Kentucky Barosu’na kayıt olarak çalışmaya başladı. Ama hukuktan kısa sürede bıktı ve avukatlığı bıraktı. Sonunda astronomide karar kılarak Chicago Üniversitesi’ne ve bu üniversitenin Wisvonsim’deki Yerkes Gözlemevi’ne döndü. Astronomi dalında doktora çalışmasını tamamladıktan ve I.Dünya Savaşı Sırasında askerliğini yaptıktan sonra Wilson Dağı Gözlemevi’nde çalışmaya başladı.1922 – 24 arasında gerçekleştirdiği gözlemler sonucunda bazı bulutsularda Seferitlerin varlığını saptadı; bu türden yıldızların periyotları ile mutlak Kadirleri arasındaki ilişki bir süreden beri bilinmekteydi. Uzaklık, görünürdeki kadir ve mutlak kadir arasındaki ilişkiden de yararlanarak Hubble, bu seferitlerin birkaç yüz bin ışık yılı uzaklık da oldukları bu nedenle de Samanyolu Gökadası’nın dışında bulunduklarını ve bunları içeren bulutsuların aslında Samanyolu Gökadası’ndan ayrı gökadalar oluğunu belirledi. Hubble’in 1924’te Açıkladığı ve Gökyüzündeki kimi bulutsuların Samanyolu Gökadası’nın dışında olduğunu ortaya koyan bu buluş, evrenin yapısına ilişkin görüşlerin tümüyle değişmesine yol açtı.

Başka gökadaların varlığını belirledikten sonra Hubble, gökadaları biçimlerine göre sınıflamaya ve içerikleriyle parlaklık desenlerine saptamaya girişti. Bu araştırmaları sırasında, 1927’de ikinci büyük buluşunu gerçekleştirdi: Bu gökadalar yer’den uzaklaşmaktaydı. Bu buluşun son derece önemli sonuçları oldu. O güne deyin durağan olduğu kabul edilmiş olan evrenin genişlemekte olduğu anlaşıldı. Hubble 1929’da daha da önemli bir buluş gerçekleştirdi: Evren, gökadaları birbirinden uzaklaşma hızlarıyla birbirine olan uzaklıkları arasındaki oran sabit kalacak biçimde genişlemekteydi; bu sabit oran günümüzde Hubble sabiti olarak adlandırılır.

Hubble’in evrenin genişlediğine ilişkin buluşu doğru idi ama bu sabitin değerine ilişkin hesapları hatalıydı; onun Samanyolu gök adasını öteki bütün gök adalarda daha büyük olduğu ve evrenin yaşının yer’in tahmin edilen yaşında daha küçük olduğu sonucunu veren hesapları daha sonra başka astronomlar tarafından yeniden gözden geçirilip düzeltildi. Buna göre, evren 10 – 20 milyar yıldır sabit bir hızla genişlemektedir.

Hubble buluşlarından ötürü pek çok ödül aldı. Bunlar arasında Barnard Altın Madalyası, Franklin Altın Madalyası ve Kraliyet Astronomi Derneği’nin Altın madalyası vardı. Ayrıca 1934’te Oxford’da Halley Konferansı’nı 1935’te Yale Üniversitesi’nde Silliman Konferanslarını, 1936’da gene Oxford’da Rhodes Konferanslarını vermek üzere davet edildi.1948’de Oxford’daki Queen’s collage’ın onur üyeliğine seçilen Hubble yaşamının sonuna değin gökadaları gözlemeyi sürdürdü.

Hubble Sabiti, kozmolojide, uzak gökadaların hızları ile birbirlerine olan uzaklıkları arasındaki orantı katsayısı. Hubble sabiti evrenin genişleme hızını ifade eder. H simgesi ile gösterilen sabit, adını ABD’li astronom olan Vesto Slipger’ın uzak gök adalarda gözlediği kırmızıya kayma miktarlarından ve bu gökadaların uzaklığına ilişkin kendi tahminlerinden yola çıkan Hubble, kozmolojik hız-uzaklık yasasını, Hız=H x Uzaklık biçiminde ortaya koymuştur. Hubble yasası olarak adlandırılan bu yasaya göre, gökada ne kadar uzaktaysa, uzaklaşma hızı da o kadar büyük olmaktadır. Kurumsal görüşler sonucu ortaya konmuş ve gözlemlerle doğrulanmış olan bu yasanın genişleyen evren kavramının bir kanıtı oluşturduğuna inanılmaktadır. Hubble “H için 1 milyon ışık yılbaşına saniyede 150 km değerini bulmuştu. Daha kesin uzaklık ölçümlerine dayanan sonraki hesaplamalar 1 milyon ışık yılı başına saniyede 15–30 km arasında değişen değerler vermektedir. Hubble sabitinin tersi 10 milyar ile 20 milyar yıl arasında değerler verir; bu, evrenin yaşını yaklaşık olarak ifade eden kozmik zaman ölçeğidir.

Ve ayrıca ünlü Hubble Uzay Teleskopu, ismi astronom Edwin Hubble’in anısına verilmiş, dünya yörüngesinde bulunan bir teleskoptur.

Yorumlar

Yeni Ekle Ara

Yorum yaz

Adınız: E-posta:   Başlık:   Lütfen resimdeki güvenlik kodunu giriniz.

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."