Anasayfa / 9. Sınıf Fizik Konuları / Sürtünme Kuvveti

Sürtünme Kuvveti

 

SÜRTÜNME KUVVETİ

Bir cismin hareketini engelleyen veya hareket etmesini zorlaştıran kuvvete sürtünme kuvveti denir. Sürtünme kuvveti birbirine temas eden yüzeyler arasında gerçekleşir ve yüzeylerden biri değiştiğinde sürtünme kuvveti de değişir. Sürtünme kuvveti iki etkene bağlıdır. Bunlardan biri Sürtünme katsayısı, Diğeride yüzeyin cisme uygulamış olduğu tepki kuvveti. Bu iki etken ile doğru orantılıdır. Sürtünme kuvveti her iki yüzeyede etki eder. Bu kuvvetlerin büyüklükleri eşit yönleri zıttır.
surtunme-kuvveti-2
 
Sürtünme katsayısı temas eden yüzeylerin pürüzlülüğü ve yüzeylerin yapıldığı maddelerin cinsi ile ilgili bir katsayıdır. Yüzeyin pürüzleri arttıkça sürtünme katsaysı artar. Pürüzleri azaltacak uygulamar yapıldığında sürtünme katsayısı düşer. Örneğin yüzeye yağ sürmek yüzeyin pürüzlerini azaltacağından sürtünme katsayısı küçülür.
Kış lastiklerinde yüzey daha pürüzlüdür ve kaymayı engeller
 
puruzlu-yuzey
 
Sürtünme kuvveti yüzeyin cisme uyguladığı tepki kuvvetine bağlıdır. Bu kuvveti artıracak olursak sürtünme kuvvetide artar.
yuzey-tepki-kuvveti
 Sürtünme Kuvveti  surtunme-kuvveti-formulile hesaplanır.
 

Sürtünme kuvveti statik ve Kinetik olmak üzere iki çeşittir. Cisim durgunken etki eden sürtünme kuvvetine statik sürtünme kuvveti, cisim hareket halindeyken etki eden sürtünme kuvvetine kinetik sürtünme kuvveti denir. Statik sürtünme kuvveti kinetik sürtünme kuvvetinden büyüktür. Çok ağır bir arabayı yerinden hareket ettirmek için bir kişinin kuvvet uygulaması yeterli olmayabilir ama hareket halindeyken bir kişi kolaylıkla arabanın hareketini devam ettirebilir.

Sürtünme Kuvvetinin Özellikleri

  • Sürtünme kuvveti sürtünen yüzeylerin alanına bağlı değildir. 
  • Sürtünme kuvveti ağırlığa bağlıdır. ifadesi bir yanılgıdır. Sürtünme kuvveti yüzeyin cisme uyguladığı tepki kuvvetine bağlıdır.
  • Cismi hareket ettirmek için statik sürtünme kuvvetinden daha büyük kuvvet uygulamamız gerekir.
  • Statik sürtünme kuvvetinden daha küçük bir kuvvet uygularsanız cisim hareket etmez sürtünme kuvvetinin buradaki değeri de formülle hesaplanan değer değil uygulanan kuvvetin büyüklüğü kadardır.
  • Statik sürtünme kuvveti uygulanan kuvvetin büyüklüğüne göre değişkenlik gösterir.
  • Statik sürtünme kuvvetinin en büyük değeri formülle hesaplanan değer kadardır.
surtunme-kuvveti-3
  • Sürtünme kuvvetinin yaptığı iş ısı enerjisine dönüşür. Kibritin yanması veya iki odun parçasının birbirine sürtülerek yanmasının sağlanması, iki elimizi birbirine sürdüğümüzde elimizin ısınması sürtünme kuvvetinin yaptığı işten kaynaklanır.

kibrit-surtunme

  • Cisim harekete başladığında Kinetik Sürtünme Kuvveti etki etmeye başlar.
  • Cisim hareket halinde ise kinetik sürtünme kuvveti etki ediyor demektir.
  • Kinetik Sürtünme kuvvetinin değeri daima sabittir.
  • Cismin hızına veya uygulanan kuvvete göre değişmez Sürtünme Kuvvetleri daima harekete veya hareket ettirme isteğine ters yöndedir. 

Hakkında Gencay Han

Gencay Han
1978 Kaman/Kırşehir doğumluyum. 2001 yılında Selçuk Üniversitesi fizik öğretmenliğinden mezun oldum. 2002 yılından itibaren Erzurum ve İstanbul’da olmak üzere farklı ilköğretim ve liselerde çalıştım. Şuan Zeytinburnu Anadolu lisesinde Fizik Öğretmeni olarak çalışmaktayım. 2008 yılından itibaren bu site üzerinde çalışıyorum. Amacımız aranılan bilgide farklı kaynak oluşturmak ve paylaşmak. 4 yılda belli bir seviyeye gelen sitemize sizinde yardımlarınızı beklerim.

Sonraki Konu

Hareket Konum ve Yer değiştirme

Fizikte bir cismin veya noktanın referans noktasına olan yönlü uzaklığına Konum denir. Konum X harfi ile gösterilir. Birimi metredir. Konum belirtmek için o halde bir başlangıç noktası olmalı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CAPTCHA

*