Anasayfa / 9. Sınıf Fizik Konuları / Skaler ve Vektörel Büyüklükler

Skaler ve Vektörel Büyüklükler

Skaler ve Vektörel Büyüklükler

Fizikte büyüklükler yönle belirtilme durumlarına göre skaler ve vektörel olmak üzere iki gruba ayrılır.

Skaler Büyüklükler

 Sayısal büyüklüğü ile tam olarak tanımlanabilen büyüklüklere skaler büyüklük denir. Oda sıcaklığı 18°C tır, sınav süresi 45 dakikadır, Ahmet’in boyu 128 cm kütlesi 35 kg dır, 1 bardak sütün verdiği enerji 62 kilokaloridir.
Bu örneklerden de anlaşıldığı gibi bir rakam ve bir birimle verilen büyüklüklerin ne ifade ettiği kolaylıkla anlaşılmaktadır. Kütle, ışık şiddeti, akım, basınç, sürat, zaman, sıcaklık, uzunluk, enerji, hacim, elektrik yükü gibi büyüklükler fizikteki skaler büyüklüklerden bazılarıdır. 

Vektörel Büyüklükler

Fizikteki bazı büyüklükler, yön ile birlikte verilmediğinde ne ifade ettiği tam olarak anlaşılamaz. Açık denizde seyreden bir kaptan için rüzgârın
40 km/h lik hızla estiği bilgisi yeterli değildir. Rüzgarın hangi yönde estiği de bilinmelidir. Bir araç, 200 N şiddetinde kuvvet uygulayan iki kişi tarafından çekilmektedir. Kuvvetlerin yönleri verilmeden aracın hangi yönde hareket ettiğinin bilinmesi mümkün değildir. Kuvvetlerin büyüklükleri ile birlikte yönleri de bilinmelidir.

 

Şekildeki cisme 30N kuvvet uygulanırsa ne tarafa hareket eder? Sorusunda bir eksiklik olduğunu düşünürsünüz çünkü kuvvetin ne taraftan ve nasıl uygulandığını bilmeden cismin hareket şeklini söylememiz mümkün değildir.

 

Bu örneklerde açıklandığı gibi bir yön ile birlikte ifade edilen büyüklüklere vektörel büyüklükler denir. Konum, kuvvet, hız, yer değiştirme, ivme, momentum, elektrik alan, manyetik alan bazı vektörel büyüklüklerdir.

 

Vektörel büyüklükler şekilde görüldüğü gibi yönlendirilmiş doğru parçası ile gösterilir. Vektörü ifade eden A harfinin üzerindeki ok, o niceliğin vektörel bir büyüklük olduğunu gösterir.

 

Sonraki Konu

Hareket Konum ve Yer değiştirme

Fizikte bir cismin veya noktanın referans noktasına olan yönlü uzaklığına Konum denir. Konum X harfi ile gösterilir. Birimi metredir. Konum belirtmek için o halde bir başlangıç noktası olmalı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*