Anasayfa / 9. Sınıf Fizik Konuları / Temel ve Türetilmiş Büyüklükler

Temel ve Türetilmiş Büyüklükler

Temel ve Türetilmiş Büyüklükler
Fizikte olayları açıklamak için kullanılan büyüklükler vardır. Büyüklükler ölçü araçları ile yada matematiksel formüller ile hesaplanabilirler. Bunlar Enerji, hız, kütle, hacim, ivme, basınç, ağırlık gibi kavramlardır. Bu büyüklükler temel ve türetilmiş büyüklük olmak üzere ikiye ayrılırlar.

Temel Büyüklükler 

Kendine has bir ölçme aracı olan başka büyüklükler tarafından elde edilmeyen büyüklüklerdir. Temel büyüklükleri kimyadaki elementlere benzetebiliriz. Bütün maddeler bu elementlerin belli bir şekilde bir araya gelmesiyle oluşur. Aynı şekilde matematikte kullanılan 0, 1,2,3,4,5,6,7,8,9 rakamları da sayıların temelini oluşturur, ve bütün sayılarbu rakamlar kullanılarak elde edilirler. İşte fizikteki temel büyüklüklerde bunlar gibidir. Fizikte kabul edilen 7 temel büyüklük kullanılır. Bunlar; Kütle, Işık şiddeti, Sıcaklık, Akım şiddeti, Madde miktarı(Mol sayısı),Uzunluk, Zaman. Bu Büyüklükleri ezberlemek için KISA MUZ kodlaması oluşturulabilir. Bu büyüklüklerin kendine has bir ölçme aracı ve SI tarafından kabul edilen birimleri vardır. Uzunluk ölçmek için metre, sıcaklık ölçmek için termometre, zaman ölçmek için kronometre, kütle ölçmek için eşit kolllu terazi, Akım ölmek için ampermetre kullanırız. Yapılan ölçümleri inceleyen herkesin aynı sonucu çıkarabilmesi için büyüklük birimlerine bir standart getirilmesi zorunlu olmuştur. Bu nedenle 7 temel büyüklük için Uluslararası kabul edilen birimler kullanılmaktadır. SI birimleri adı verilen bu birimler;
1. Kütle için kilogram (kg),
2. Zaman için saniye (s),
3. Uzunluk için metre (m),
4. Sıcaklık için Kelvin (K),
5. Akım şiddeti için amper (A),
6. Işık şiddeti için candela (cd),
7 Madde miktarı için mol (mol) dür.

fenodevi-com-fizigin-dogasi-temel-buyuklukler-sembol-birimi

Türetilmiş büyüklükler
7 temel büyüğün haricindeki bütün büyüklükler temel veya türetilmiş büyüklükler kullanılarak elde edilirler. Alan, hacim, hız, ivme, enerji, gibi. Örneğin alan iki uzunluğun çarpımı ile elde edilir. Hız uzunluğun zamana bölünmesi ile hesaplanır. Kinetik enerji kütle ve hızın karesinin çarpımları ile elde edilir.  Bu nedenle türetilmiş büyüklüklerin birimleri, formülde kullanılan büyüklüklerin birimleri ile elde edilirler. 

Örneğin :

V= Yerdeğişitirme / zaman yerdeğiştirmenin birimi metre zamanın birimi saniye

 = metre / saniye (m/s)

şeklinde elde edilir.

E= 1/2. mv2  kütle birimi kg hız birimi m/s yerine yazılırsa enerji birimi  kg.(m/s)elde edilir. Aynı zamanda enerji için SI tarafından kabul edilen özel bir isim verilmiştir (joule). Bu özel isimler genelde bu alanda çalışma yapmış bilimadamlarından gelmektedir. Direnç birimi ohm (georg semon ohm),  Basınç birimi Pascal (Blaise Pascal), Kuvvet birimi Newton (Isaac Newton) gibi

Hakkında Gencay Han

Gencay Han
1978 Kaman/Kırşehir doğumluyum. 2001 yılında Selçuk Üniversitesi fizik öğretmenliğinden mezun oldum. 2002 yılından itibaren Erzurum ve İstanbul’da olmak üzere farklı ilköğretim ve liselerde çalıştım. Şuan Zeytinburnu Anadolu lisesinde Fizik Öğretmeni olarak çalışmaktayım. 2008 yılından itibaren bu site üzerinde çalışıyorum. Amacımız aranılan bilgide farklı kaynak oluşturmak ve paylaşmak. 4 yılda belli bir seviyeye gelen sitemize sizinde yardımlarınızı beklerim.

Sonraki Konu

Hareket Konum ve Yer değiştirme

Fizikte bir cismin veya noktanın referans noktasına olan yönlü uzaklığına Konum denir. Konum X harfi ile gösterilir. Birimi metredir. Konum belirtmek için o halde bir başlangıç noktası olmalı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CAPTCHA

*