Anasayfa / 9. Sınıf Fizik Konuları / Bilimsel Çalışma Yöntemleri

Bilimsel Çalışma Yöntemleri

BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ

Bilim insanları çalışmalarını yaparken bir yol izlerler. 

Bir bilimsel çalışmada sırasıyla şu yollar izlenir:
1. Problemi belirlenmek
2. Gözlem yaparak veri toplamak
3. Verilere dayanarak hipotez kurmak
4. Deneylerle hipotezi sınamak
5. Gözlem ve deney verilerine göre sonuca varmak Gözlem yapılarak elde edilen veriler, değerlendirilerek hipotez oluşturulur. Hipotez, problemlere getirilen geçici bir çözümdür. Şimdi bu basamaklar üzerinde duralım:

 

Problemi Belirlemek

öncelikle hangi soruya cevap araştırıldığı belirlenmelidir. Güneş ışıkları dünyaya nasıl ulaşır? Işık nasıl yayılır? Ses dalgaları hava sıcaklığından etkilenir mi? Hava sürtünmesinin hareketli cisimler üzerindeki etkileri nelerdir? Gibi gözlem yapılacak hedef ve alan belirlenerek bir sonraki basamağa geçilmelidir.

Gözlem yaparak veri toplamak.

Bir olay üzerinde yapılan bilimsel çalışmada “gözlem” ve “deney” önemli basamaklardır. Fizik, araştırdığı tüm doğa olaylarında ve ortaya koyduğu tüm kanunlarda bu iki basamağı hassasiyetle kullanmıştır. Nicel gözlem ve nitel gözlem olmak üzere iki gözlem türü vardır.

Nitel Gözlem

Duyu organlarıyla yapılan gözlemlerdir. ‘’İstanbul’da sonbahar aylarında hava sıcaklığı genelde düşüktür.

Nicel Gözlem

Duyu organları ve ölçü aletleriyle yapılan gözlemlerdir. ‘’ İstanbulda 2006 yılının sonbahar aylarında ortalama hava sıcaklığı 14C derece ölçülmüştür. ‘’ Verilen açıklama ve örneklerden anlaşılacağı gibi nicel gözlem nitel gözleme göre çok daha kesin ve objektiftir. Fakat her zaman ölçmeye dayanan nicel gözlem yapılamaya bilir. Örneğin yıldızlarla ilgili yapılan gözlem sadece yıldızdan bize ulaşan ışığın incelenmesi ile sınırlı kalır. Her hangi bir yıldıza ulaşarak gözlem yapmamız henüz mümkün değildir.

Verilere Dayanarak Hipotez Kurmak.

Yapılan araştırma ve gözlemler sonucunda elde edilen bilgilerin yardımı ile hipotez kurulur. Hipotez probleme konulan geçici çözümdür ve henüz doğruluğu kesinleşmemiştir. Hipotez denenmeye açık başkası tarafından aksi ispatlanıyorsa hemen vazgeçilebilir olmalıdır.

Deneylerle Hipotezi Sınamak.

Hipotezin kontrollü deneylerle ispatlanması gerekir. Hipotezdeki her değişken tek tek denenerek elde edilen bilgiler düzenlenmeli tablolar oluşturulmalı ve gerekli grafikler çıkarılarak analiz edilmelidir. Deney sonuçlarına göre hipotezin doğru olmadığı anlaşılırsa 2. Basamağa geri dönülerek yeni bir hipotez kurulmalıdır.

Gözlem Ve Deney Verilerine Göre Sonuca Varmak.

Doğruluğu ispatlandığında hipotezin sonuç raporu yayınlanarak ilgili herkese duyurulur. Bir doğa olayının veya bir problemin çözümlenme süreci bu şekilde gerçekleşir. Kontrollü deneyler sonucunda hipotez doğrulanırsa sonuçlar bilimsel gerçek olarak kabul edilir. Gerçek herkes tarafından kabul edilen bilgilere denir. 

Teori ve Kanun 

Teori: Bilimsel bir olayın deney ve ispatlarla açıklanmasında kullanılan bilgiye teori denir. Evrim teorisi, izafiyet teorisi, büyük patlama teorisi gibi. Teoriler genellikle olayın nedeni ve nasıl oluştuğunu açıklamaya yarar. Örneğin büyük patlama teorisi ( Bing Bang) evrenin nasıl oluştuğunu açıklamaktadır. Bunu açıklarken belli olay ve deneylere dayandırarak bunu yapar.

Kanun: Bilimsel bir bilginin matematiksel ifadelerle desteklenmesidir. Elektrikte ohm kanunu, yer çekimi kanunu, kütlenin korunumu kanunu, enerjinin korunumu kanunu gibi. Örneğin Newton'un 2. hareket kanunu F=m.a bir cisme uygulanan kuvvet ile ivmesinin oranı kütleyi verir.

Çıkarım

Bir gözlem sonucunda bir yargıya varmak çıkarımdır. Örneğin havanın bulutlu olduğu günde yağmur yağabilir demek bir çıkarımdır. Hızlı araç kullanan birisi için kaza yapacak demek bir çıkarımdır.

Delil

Deney sonucu bir yargıya ulaşmak delildir. Tuzlu su çözeltisi ile hazırlanan bir elektrik düzeneğinde tuzlu suyun elektriği ilettiğini söylemek bir delildir.

Çamaşırların kurumasını örnek vererek suyun her sıcaklıkta buharlaşabileceğini söylemek delildir.

Sonraki Konu

Hareket Konum ve Yer değiştirme

Fizikte bir cismin veya noktanın referans noktasına olan yönlü uzaklığına Konum denir. Konum X harfi ile gösterilir. Birimi metredir. Konum belirtmek için o halde bir başlangıç noktası olmalı

3 Yorum

  1. Fasülye deneyinde ışığın etkisi ile ilgili örnek verebilir misiniz lütfen

  2. BİR ÖENEK VEREBİLİRMİSİNİZ

     

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.