Anasayfa / 8. Sınıf Fen Konuları / Kimyasal Bağlar

Kimyasal Bağlar

KİMYASAL BAĞLAR

Çevremizde bulunan maddeler elementlerle sınırlı değildir. Günümüzde bilinen 118 element olmasına rağmen bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani madde yani bileşik oluştururlar. Bu farklı maddeler yani bileşikler oluşurken de atomlar arasında kimyasal bağlar meydana gelir.

Bilinen elementlerden sadece soy gazların değerlik kabuklarında 8e (veya He için 2e) bulunduğu için kararlı yapıdadırlar ve bu nedenle elektron almaz, vermez ya da elektronlarını ortaklaşa kullanmazlar. Bu nedenle soy gazlar kimyasal bağ yapmaz, kimyasal tepkimelere girmezler, bileşik veya molekül oluşturmayıp doğada tek atomlu halde yani atomik halde bulunurlar.

Soy gazların dışındaki metal ve ametal atomlarının değerlik kabuklarında 8e (veya He’a benzerken 2e) bulunmadığı için kararsız yapıdadırlar.  Kararsız yapıdaki bu atomlar kararlı hale geçebilmek için başka atomlardan elektron alabilir, başka atomlara elektron verebilir veya başka atomlarla elektronlarını ortaklaşa kullanırlar ve bu sayede değerlik kabuklarındaki elektron sayısını 8’e tamamlayıp kararlı hale geçerler. Kararsız haldeki atomlar, kararlı hale geçebilmek için kimyasal bağ yaparlar, kimyasal tepkimelere girerler, molekül ya da bileşik oluşturarak doğada tek atomlu halde değil atom grupları halinde bulunurlar.

Bileşikleri oluşturan zıt yüklü iyonları (+ ve – yüklü) ve molekülleri oluşturan atomları bir arada tutan çekim kuvvetine kimyasal bağ denir.

▪ Kimyasal bağ gerçek bir bağ değildir. Kimyasal bağ sadece bir kuvvet veya etki sonucu oluşan bir çekim kuvvetidir.

▪ Kimyasal bağlar elektron alışverişi ya da elektronların ortaklaşa kullanılması sonucu oluşurlar.

▪ Kimyasal bağlar oluşurken alınan, verilen ya da ortaklaşa kullanılan elektronlar değerlik kabuğundaki elektronlardır.

▪ Periyodik çizelgenin sol tarafında (1A, 2A ve 3A grubunda) yer alan ve değerlik kabuğunda az sayıda (1, 2, 3) elektron bulunduran metal atomları elektron vererek kararlı hale geçerler ve (+) yüklü iyon yani katyon durumunda bulunurlar.

▪ Periyodik çizelgenin sağ tarafında (4A, 5A, 6A ve 7A grubunda) yer alan ve değerlik kabuğunda çok sayıda (4, 5, 6, 7) elektron bulunduran ametal atomları elektron alarak kararlı hale geçerler ve (–) değerlikli iyon yani anyon durumunda bulunurlar.

▪ Kimyasal bağı oluşturan atomların arasındaki uzaklık, bileşikteki diğer moleküller arasındaki uzaklıktan çok azdır. Yani moleküllerdeki atomlar birbirine çok daha yakındır.

▪ Kimyasal bağlar, iki atom birbirine yaklaştığında gerçekleşir.

▪ Kimyasal bağlar iki molekül arasında veya iki aynı yüklü iyon arasında oluşmaz.

▪ Kimyasal bağ, atomun kararlı hâle geçerken diğer atomlarla bir araya gelmesi ile oluşur.

▪ Kimyasal bağ oluşturan atomların fiziksel ve kimyasal özellikleri değişir.

▪ Kimyasal bağlar iyonik bağ ve kovalent bağ olmak üzere iki çeşittir.

▪ Kimyasal bağ sonucu oluşan yeni yapılar faydalı veya zararlı olabilir.

İyonik Bağ

Kararsız haldeki metal ve ametal atomları arasında elektron alışverişi sonucu oluşan bağa iyonik bağ denir. Değerlik kabuklarında az sayıda (1, 2, 3) elektron bulunduran kararsız haldeki metal atomları kararlı hale geçebilmek için elektron verirler ve (+) değerlikli iyon yani katyon haline geçerler. Katyon haline geçen atomların hacimler küçülür.

Değerlik kabuğunda çok sayıda (4, 5, 6, 7) elektron bulunduran kararsız haldeki ametal atomları kararlı hale geçebilmek için elektron alırlar ve (–) değerlikli iyon yani anyon haline geçerler. Anyon haline geçen atomların hacimler büyür.

Kararsız haldeki metal ve ametal atomları birbirine yeterince yaklaştığında, elektron almak isteyen ametal atomları, metal atomlarının vermek istediği elektronlara kuvvet uygulayarak metal atomlarından elektronların koparılmasını sağlar.

İyonik bağda atomları bir arada tutan kuvvet, (+) yüklü metal iyonları ile (–) yüklü ametal iyonlarının yani zıt yüklü iyonların birbirlerini elektriksel çekim kuvveti ile çekmesi sonucu oluşan kuvvettir.

Yapısında iyonik bağ bulunduran bileşiklere iyonik yapılı bileşikler denir. İyonik yapılı bileşikler, moleküllerden oluşmayıp zıt yüklü iyonlardan oluşur ve iyonlar birbirinin etrafını sararak yığın (kristal) halde bulunurlar.

İyonik bağ

▪ Metal ve ametal atomları arasında oluşur.

▪ Elektron alış verişi sonucu oluşur. Alınan ve verilen elektronlar, bağ yapan atomların son katmanlarındaki elektronlardır.

▪ İyonik bağda atomları bir arada tutan kuvvet zıt yüklü iyonlar arasındaki elektriksel çekim kuvvetidir.

▪ Metal ve ametal atomları arasında elektron alış verişi gerçekleştikten sonra oluşan iyonların hacimleri değişir.

▪ Yapısında iyonik bağ bulunduran bileşiklerin erime ve kaynama sıcaklıkları yüksektir ve bu bileşiklerin çözeltileri elektrik akımını iletir.

Kovalent Bağ 

Kararsız haldeki aynı cins ya da farklı cins ametal atomları arasında son katmanlardaki elektronların ortaklaşa kullanılması sonucu oluşan bağa kovalent bağ denir.

Kovalent bağ, son katmanında 4, 5, 6, 7 elektron bulunduran atomlar arasında gerçekleşir. Kovalent bağda elektron koparılması olmaz, elektron almaya yatkın olan atomlar arasında elektronlar sadece ortaklaşa kullanılırlar. Ortaklaşa kullanılan elektronlar değerlik kabuğundaki elektronlardır. Bağ yapan atomlar elektronlarını ortaklaşa kullandıkları için bu atomlar bir arada bulunmak zorundadırlar.

Kovalent bağda atomları bir arada tutan kuvvet, değerlik kabuklarındaki ortak kullanılan (–) yüklü elektronların, bağ yapan atomların (+) yüklü çekirdekleri tarafından elektriksel çekim kuvveti ile çekilmesi sonucu oluşan kuvvettir.

Yapısında kovalent bağ bulunduran bileşiklere kovalent yapılı bileşikler denir.

Kovalent bağ

▪ Aynı cins ya da farklı cins ametal atomları arasında oluşur.

▪ Elektronların ortaklaşa kullanılması sonucu oluşur.

▪ Elektron alış verişi gerçekleşmediği için bağ yapan atomlar iyon halinde değil, nötr haldedir.

▪ Kovalent bağda atomları bir arada tutan kuvvet (+) yüklü çekirdekler ile (–) yüklü ortak kullanılan elektronlar arasındaki elektriksel çekim kuvvetidir.

▪ Kovalent bağ yapan atomlar molekülleri oluştururlar.

▪ Kovalent bağ oluşurken kaç tane elektron ortak kullanılmış ise ortak kullanılan elektron sayısı kadar bağ oluşur.

▪ Kovalent bağ polar ve apolar kovalent bağ olarak iki çeşittir.

▪ Aynı cins iki ametal atomu arasındaki kovalent bağ sonucu oluşan moleküller element molekülleridir.

▪ Aynı ametal atomları arasındaki kovalent bağ sonucu oluşan moleküller bileşik molekülleridir.

Murat ÜSTÜNDAĞ

Hakkında Gencay Han

Gencay Han
1978 Kaman/Kırşehir doğumluyum. 2001 yılında Selçuk Üniversitesi fizik öğretmenliğinden mezun oldum. 2002 yılından itibaren Erzurum ve İstanbul’da olmak üzere farklı ilköğretim ve liselerde çalıştım. Şuan Zeytinburnu Anadolu lisesinde Fizik Öğretmeni olarak çalışmaktayım. 2008 yılından itibaren bu site üzerinde çalışıyorum. Amacımız aranılan bilgide farklı kaynak oluşturmak ve paylaşmak. 4 yılda belli bir seviyeye gelen sitemize sizinde yardımlarınızı beklerim.

Sonraki Konu

Asitler ve Bazlar Özellikleri

Asit ve Bazların genel özellikleri konu özeti Suda çözündüklerinde (sulu çözeltilerine) hidrojen iyonu (H+) veren bileşiklere asit denir. Baz suda çözündük

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CAPTCHA

*