Anasayfa / 6. Sınıf Fen Konuları / Maddenin Katı Sıvı Gaz Hali

Maddenin Katı Sıvı Gaz Hali

MADDENİN KATI SIVI VE GAZ HALİ

Gazların sıkışması İyodun alkol içinde çözünmesi ve şekerin su içerisinde belirli bir süre sonra görülmemesi maddenin TANECİKLERDEN oluştuğunu kanıtlar.

Maddeler göründüğü gibi bütünsel yapıya sahip değillerdir. Taneciklerden oluşmuşlardır. Bu tanecikler arasında boşluklar bulunur.

TİTREŞİM HAREKETİ

Taneciklerin titreşim hareketini iskeleye bağlı bir kayığın hareketine benzetebiliriz. Taneciklerin titreşim hareketi kayığın su itsinde sağa sola aşağı yukarı öne arkaya hareket etmesi gibidir.

 Maddelerin katı sıvı ve gaz halinde olmaları taneciklerin bir araya gelmeleri ve hareket etmeleri sonucudur. Tek bir taneciğin katı sıvı veya gaz halinden bahsedilemez.

MADDENİN HALLERİ VE ÖZELLİKLERİ

MADDENİN KATI HALİ :

  • Katı maddenin tanecikleri arasında boşluklar çok azdır.
  • Katı maddeler sıkıştırılamaz.
  • Katı maddelerin tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar.
  • Katı maddelerin tanecikleri temas halinde olduğundan dolayı yer değiştiremezler bu nedenle belirli bir şekli ve hacimleri vardır.

MADDENİN SIVI HALİ

  • Sıvı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk katı maddelerden fazla gaz maddelerden azdır.
  • Sıvı maddelerin tanecikleri hem titreşim hem öteleme ve dönme hareketi yaparlar. Bu nedenle tanecikler yer değiştirirler.
  • Sıvı maddelerin tanecikleri birbirleriyle temas halinde olduğundan dolayı sıkıştırılamaz.
  • Öteleme hareketi taneciklerin akma özelliği kazanmasına neden olur. Bu nedenle sıvılar bulundukları kabın şeklini alırlar. Yanı belirli bir şekilleri yoktur.

MADDENİN GAZ HALİ

  • Gaz maddelerin tanecikleri arasında ki boşluk çok fazladır.
  • Tanecikler birbirinden bağımsız hareket ederler.
  • Tanecikleri sıvılarda olduğu gibi hem titreşim hem öteleme hem de dönme özelliği vardır. Bu nedenle gazlar da akma özelliğine sahiptir.
  • Gaz maddeler sıkıştırılabilir.
  • Gazların belirli bir sekilerli ve hacimleri yoktur.
  • Gazlar bulundukları kapalı bir kabın hacminin tamamını doldururlar.

Maddenin hali/özellik

Katı

Sıvı

Gaz

Sadece titreşim

x

 

 

Belirli şekil ve belirli hacim

x

 

 

Belirli hacim

x

x

 

Titreşim-öteleme-dönme

 

x

x

Akma özelliği

 

x

x

sıkıştırılabilme

 

 

x

 

MADDENİN HAL DEĞİŞİMİ

ErimeBir maddenin ısı alarak, katı halden sıvı hale geçmesine erime denir. Dondurmanın erimesi, tereyağının erimesi, demirin eritilmesi vb. erimeye örnektir.
Donma: Bir maddenin ısı vererek, sıvı halden katı hale geçmesine donma denir. Suyun buzlukta dondurulması, kışın yolların buz tutması vb. donmaya örnektir.

BuharlaşmaBir maddenin, ısı alarak sıvı halden gaz hale geçmesine buharlaşma denir. Ellerimizin kuruması, ıslak çamaşırların kuruması vb. buharlaşmaya örnektir.

Yoğuşma: Bir maddenin ısı vererek, gaz halden sıvı hale geçmesine yoğuşma denir. Soğuk havalarda camların buğulanması, buzdolabından çıkarılan sürahinin üzerinde su damlacıkları oluşması yoğuşmaya örnektir.

Süblimleşme: Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmeden doğrudan gaz hale geçmesine süblimleşme denir. Naftalin, arsenik, kuru buz (katı karbondioksit) ve katı iyodun ısıtıldığında doğrudan gaz hale geçmesi süblimleşmeye örnektir.
Kırağılaşma: Gaz bir maddenin ısı vererek sıvı hale geçmeden doğrudan katı hale geçmesine kırağılaşma denir. Kış aylarında özellikle sabah saatlerinde havadaki nemin yeryüzünde küçük buz kristallerine dönüşmesi ve uçak motorundan çıkan su buharının aniden donması kırağılaşmaya örnektir.

Katıdan Gaz’a doğru gidildikçe tanecikler ısı aldığı için;

  • Tanecikler arası boşluk artar.
  • Taneciklerin hareketi artar.
  • Taneciklerin enerjisi artar.
  • Taneciklerin hızı artar. 

Gazdan Katıya doğru gidildikçe tanecikler ısı verdiği için;

  • Tanecikler arası boşluk azalır.
  • Taneciklerin enerjisi azalır
  • Taneciklerin hareketi azalır.
  • Taneciklerin hızı azalır.

Bir maddenin ısı alması demek çevresini soğutması demektir. Maddenin ısı vermesi ise çevresini ısıtması anlamına gelir

Örneğin bir buz parçasını elimize aldığımızda elimiz soğur fakat buz parçası ısı aldığı için erimeye başlar.

Orhan İNCEYOL

Hakkında Gencay Han

Gencay Han
1978 Kaman/Kırşehir doğumluyum. 2001 yılında Selçuk Üniversitesi fizik öğretmenliğinden mezun oldum. 2002 yılından itibaren Erzurum ve İstanbul’da olmak üzere farklı ilköğretim ve liselerde çalıştım. Şuan Zeytinburnu Anadolu lisesinde Fizik Öğretmeni olarak çalışmaktayım. 2008 yılından itibaren bu site üzerinde çalışıyorum. Amacımız aranılan bilgide farklı kaynak oluşturmak ve paylaşmak. 4 yılda belli bir seviyeye gelen sitemize sizinde yardımlarınızı beklerim.

Sonraki Konu

dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler

              DENGELENMİŞ VE DENGELENMEMİŞ KUVVETLER Aynı noktaya etki eden …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CAPTCHA

*