Anasayfa / 5. Sınıf Fen konuları / Sürtünme Kuvveti

Sürtünme Kuvveti

SÜRTÜNME KUVVETİ

Ali arkadaşlarıyla bir gün misket oynamaya başlamıştır. Oyun oynadıkları yerde toprak ve mermer zemin vardır.  Misketlerini yuvarlarken toprak zeminde misketlerin daha zor yuvarlandığını ve az yol gittiğini, mermer zeminde misketlerin daha kolay yuvarlandığını ve daha uzun yol gittiğini fark etmiştir. Bunun nedenini merak etmiştir ve uzun süre düşünmüştür. Misketlerin bu şekilde toprak zeminde daha zor, mermer zeminde daha kolay hareket etmesini sürtünme kuvvetiyle açıklayabiliyoruz. Sürtünme kuvveti hareket eden bir cismin hareketini yavaşlatmaya ve ya durdurmaya yarayan yüzeyin cisme uyguladığı kuvvettir. Buna göre toprak zemine sürtünmeli yüzey, mermer zemine sürtünmesiz yüzey denir.

mermertoprak zemin

Bir işçinin toprak zemin ve karla kaplı yolda tuğlaları taşıdığını düşünelim sizce hangisinde daha çok enerji harcar? Hangi zeminde tuğlaları iterken daha çok yorulur?

Kuvvet-ve-Hareket

 

 

Toprak zemin pürüzlüdür ve işçinin daha çok güç harcayıp yorulmasına neden olur. Karla kaplı zemin ise işçiye daha kolaylık sağlar ve karlı buzlu zeminde işçi tuğlaların yerini kolaylıkla hareket ettirebilir. Pürüzlü yüzeylerde cisimlerin hareket etmesi için daha büyük kuvvete ihtiyaç vardır. Cisimler birbiri üzerinde hareket ederken, yüzeylerindeki girinti ve çıkıntılar birbirinin içerisine girerek cismin hareket etmesini güçleştirirler. Cilalı yüzeylerde bu girinti-çıkıntılar daha az olduğundan sürtünme kuvveti de azdır. Bir cismin ağırlığı arttığında cismin ve yüzeyin girinti-çıkıntıları daha fazla birbiri içine gireceğinden sürtünme artar.

Sürtünme Kuvvetinin Etkileri

sürtünme-kuvveti

Sürtünme kuvveti hayatımızın neredeyse her alanında karşımıza çıkmaktadır. İstediğimiz bir şeyi tutarken pürüzsüz yüzeye sahip bir şeyi tutuyorsak elimizden kayıp düşebilir, pürüzlü bir cismi daha iyi tutabiliriz. Arabalarımız girinti çıkıntılara sahip yolda daha yavaş ve sarsılarak ilerlerken asfalt yolda daha rahat ve kolaylıkla ilerleyebilir. Bu da sürtünme kuvvetinin günlük hayatımıza etkilerinden biridir.

araba

 

Sürtünme kuvveti azaldığında yüzey üzerindeki cismi durdurmak zorlaşabilir. Örneğin, karlı buzlu bir yolda kayak yaparken durmakta güçlük çekebiliriz.

 kayak resmi

Annelerimiz temizlik yaparken cilalı olan yerleri temizlediğinde yüzey pürüzsüz olduğu için yürürken kayıp düşebiliriz ve dikkatli olmalıyız.

cilalı zemin

Sürtünme kuvvetinin etkilerini azaltmak için;

Evlerimizde ve günlük hayatımızda kullandığımız makinelerimiz yağlamalıyız,

motor-yaglari1

Futbol oyuncuları sahalarda futbol oynarken krampon adı verilen çivili ayakkabı giyerler oyun oynarken kaymamak için,

krapon

Büyük kütlelerin altına tekerlek tipinde cisimler koymalıyız,

koli

Kışın karlı ve buzlu yollarda arabamızın lastiklerine zincir takmalıyız.

kar zinciri

 

Sonraki Konu

Maddenin Hal Değişimi

Su doğa da sadece sıvı halde bulunmaz, halden hale girer. Yukarı da suyun geçirdiği bir hal değişim örneği verilmiştir. Şimdi bu hal değişim olaylarını daha

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.