Anasayfa / 10. Sınıf Fizik Konuları / Küresel Aynalarda Görüntü ve Özellikleri

Küresel Aynalarda Görüntü ve Özellikleri

KÜRESEL AYNALARDA GÖRÜNTÜ VE ÖZELLİKLERİ

Küresel aynlarda görüntünün yerini ve özelliklerini bulmak için öncelikle cismi en az iki nokta halinde düşünmek gerekiyor. Bu noktalardan her biri için aynaya ışınlar gönderilir, ışınların veya uzantılarının kesiştiği nokta bize bu noktaların yerini verir. Noktaların yerini bulmak için çukur aynada özel ışınlar ve tümsek aynada özel ışınlar konusunu bilmek gerekiyor. Bunun için aşağıdaki linklerde konu anlatımlarını bulabilirsiniz.

Çukur aynada özel ışınlar ve yansımasıhttps://www.fenodevi.com/10sinif-fizik-konulari/cukur-ayna-ozel-isinlar

Tümsek aynada özel ışınlar ve yansımasıhttps://www.fenodevi.com/10sinif-fizik-konulari/tumsek-ayna-ozel-isinlar

ÇUKUR AYNADA GÖRÜNTÜ ÇİZİMİ

Şekilde de görüldüğü gibi KL cisminin görüntüsünü bulmak Önce L noktasından aynaya iki ışın gönderilmiştir. Birinci ışın aynaya paralel gönderilen ışın odaktan geçecek şekilde yansıdı. İkinci ışın odaktan gönderilen ışın asal eksene paralel yansıdı. Yansıyan ışınlar bir noktada kesiştiler. Bu nokta L noktasının görüntüsünün oluştuğu noktadır. Burada sizin göndereceğinin ışınlar farklı olabilir, aynı işlem farklı ışınlar gönderilerek yapılmış olsa bile L noktasının görüntüsü yine aynı yerde olurdu. Aynı işlemi K noktasının görüntüsünün bulmak içinde yaptık. Şekil üzerinde k noktasından ikinci bir nokta aynaya gönderilmedi çünkü asal eksen üzerinden gönderdiğinin ışın yine asal eksen üzerinden yansır. Böylece K noktasının görüntüsü de bulunmuş olundu. Şİmdi K’ ve L’ noktalarını birleştirdiğimizde KL cismin görüntüsünü K’L’ bulmuş olduk.

Çukur aynada cismin bulunduğu yere göre görüntünün özellikleri farklı olacaktır. Şimdi bu bölgeleri ayrı ayrı inceleyelim.

ÇUKUR AYNADA GÖRÜNTÜ VE ÖZELLİKLERİ

a) Cisim sonsuzda ise; Cisimden gelen bütün ışınlar paralel geliyormuş gibi kabul edilir. Bu nedenle görüntüsü odak noksında nokta şeklinde olur.

b) Cisim Sonsuz ile Merkez arasında ise

-Görüntü Odakla Merkez arasında oluşur.

– Görüntü Cisme göre terstir.

– Görüntü cisme göre küçüktür.

– Görüntü gerçektir.

Bu bölgede cisim 3f uzaklığında ise görüntü 1,5f de dir. Ayrıca cismin boyu görüntünün boyunun iki katıdır.

c) Cisim Merkezde ise

– Görüntü Merkezdedir.

– Görüntü cisme göre terstir. 

– Cismin boyu ile görüntüsünün boyu eşittir.

– Görüntü Gerçektir. 

d) Cisim Merkez ile Odak noktası arasında ise

Burası Cisim sonsuz ile merkez arasında ise durumunun tersidir.

– Görüntü Merkez ile sonsuz arasında olur.

– Görüntü cisme göre terstir.

– Görüntü cisme göre büyüktür.

– Görüntü gerçektir.

Bu bölgede cisim 1,5f uzaklığında ise görüntü 3f de dir. Ayrıca görüntünün boyu cismin boyunun iki katıdır.

Gerçek Görüntü Nedir?

Cisimden çıkan ışınların yansıması aynanın ön tarafında kesişmesinden dolayı aynanın ön tarafında bir görüntü oluşur. Yansıyan ışınlar kesiştiğinden bu görüntüye gerçek görüntü denir. Gerçek  görüntüler aynada görünmez bir perde veya ekran üzerine düşürülür. Gerçek görüntüler daima cisme göre terstir.

e) Cisim odakta ise

Cisimden çıkan ışınların yansıması bir noktada kesişmez bu nedenle görüntüden bahsedilemez veya sonsuzdadır denilebilir.

f) Cisim Odakla Tepe Noktası arasında ise

Cisimden çıkan ışınların yansıması kesişmezler ancak uzantıları aynanın arkasındaki bir noktada kesişirler.

– Görüntü aynanın arkasındaki bir noktadadır.

– Görüntü düzdür.

-Görüntü cisimden büyüktür.

– Görüntü sanaldır. (zahiri=gerçek olmayan)

Bu bölgede cisim f/2 uzaklığında ise, görüntü aynanın arkasındaki f (-f) noktasında oluşur. Görüntünün boyu cismin boyundan büyüktür.

Çukur Aynada bu kadar fazla görüntü ve özelliklerini akılda tutmak zor olabilir. Bu nedenle görüntünün özellikleri hakkında aşağıdaki bilgiler işinizi kolaylaştırabilir.

Görüntü incelenirken Cisim odakla sonsuz arasında ise

  • Görüntü daima terstir,
  • Gerçektir, Perde üzerine düşürülebilir.
  • Bu bölgede cisim aynaya yaklaştıkça görüntü aynadan uzaklaşır,
  • Cisim veya görüntüden hangisi aynaya uzaksa o daha büyüktür. (uzak olan daima büyük)

Cisim odakla tepe noktası arasında ise

  • Görüntü daima düzdür.
  • Cisim aynaya yaklaştıkça görüntüde aynaya yaklaşır.
  • Görüntünün boyu cismin boyundan büyüktür.

TÜMSEK AYNADA GÖRÜNTÜ VE ÖZELLİKLERİ

Tümsek aynada görüntü çizerken çukur aynada yaptığımız gibi öncekle cismin alt ve üst noktalarından ışınlar gönderip yansımalarına bakacağız. Cismin üst noktasından aynaya paralel ışın gönderdiğimizde ışın aynanın oadak uzantısından gidecek şekilde yansır. İkinci ışını tepe noktasına gönderdiğimizde asal eksenle eşit açı yapacak şekilde yansır.Bu ışının geriye doğru uzantısı çizilirse diğer ışının uzantısı ile bir noktada kesişir. Uzantıların kesiştiği yer noktanın görüntüsünün oluştuğu yerdir. Aynı işlemi cismin alt noktası içinde uyguayıp alt noktanın görüntüsü bulunur. Görüntü noktaları birleştirildiğinde cismin görüntüsü çizilmiş olur.

TÜMSEK AYNADA GÖRÜNTÜ VE ÖZELLİKLERİ

Tümsek aynada tek tip görüntü ve özellikleri vardır. Bunlar;

– cisim nerede olursa olsun görüntü daima odak noktası ile tepe noktası arasındadır.

– Görüntü daima düzdür.

– Görüntü daima sanaldır.

– Görüntü daima cisimden küçüktür.

– Görüntünün ayna olan uzaklığı cisimin aynaya olan uzaklığından küçüktür.

– Cisim aynaya yaklaştıkça görüntüde aynaya yaklaşır ve boyu büyür.

Tümsek aynada bilinen özel noktamız cisim f uzaklığında ise görüntü f/2 noktasındadır. 

Küresel aynalarda cismin aynaya olan uzaklığını ve boyunu aşağıdaki formüllerle bulabiliriz.

Bu formülde

f: aynanın odak uzaklığı (çukur ayna ise önündeki işaret + tümsek ayna ise – işareti alınır.

dc: Cismin aynaya olan uzaklığı

dg: Görüntünün aynaya olan uzaklığı ( buradaki işaret görntü gerçekse +, sanal ise – işareti alınır. Bilinmiyorsa + alınır)

hc: Cismin boyu

hg: Görüntünün boyu

KÜRESEL AYNALARIN GÜNLÜK HAYATDA KULLANIMI

– Teleskoplarda hem çukur ayna hem tümsek ayna kullanılır.

– Makyaj aynası (çukur ayna)

– Araçlarda dikiz aynası ve yan aynalar (tümsek ayna)

– Trafikte Kör noktaları görüntülemek için (tümsek ayna)

– Projeksiyon cihazlarında (çukur ayna)

– El fenerinde ( çukur ayna)

– Dişçilerin kullandığı ayna (çukur ayna)

Benzer Konu

Tümsek Ayna ve Özel Işınlar

Tümsek aynada ışığın yansıması, tümsek aynada özel ışınlar, tümsek aynada dikkat edilmesi gereken noktalar. Küresel aynalarda yansıma kanunları ve ışığın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.