Buradasınız: Anasayfa10. Sınıf Fizik Konuları9. Sınıf Fizik KonularıAdezyon ve Kohezyon Kuvveti

Adezyon ve Kohezyon Kuvveti

Kullanıcı Oyu:  / 29
En KötüEn İyi 

SIVILAR

kat-sıvı-gazSıvıyı meydana getiren tanecikler katılarda olduğu gibi birbirlerine göre sabit konumda değildir. Tanecikler arasındaki çekim kuvvetleri katılarda olduğu kadar güçlü olmaması nedeniyle sıvı tanecikleri birbirinin üzerinden kayarak konumlarını değiştirebilir. Bu nedenle sıvıların belirli bir hacimleri yoktur ve içine konuldukları kabın şeklini alırlar.

 

Sıvı tanecikleri üzerine bir kuvvet uygulandığında sıvı taneciklerini bir arada tutan çekme kuvveti itme kuvvetine dönüşür ve sıvı tanecikleri birbirine daha fazla yaklaştırılamaz. Bu özellikleri nedeniyle sıvılar sıkıştırılamaz.

 

Sonuç olarak sıvıların;

 

  • Belirli bir hacimleri vardır,
  • İçinde bulundukları kabın şeklini alırları,
  • Sıkıştırılamazlar.

Kohezyon kuvveti

 
su-damlasi1

 

Bir damlalığa birkaç damla su çektikten sonra temiz bir tabağa bir damla su damlatınız. Su damlasının küreye yakın bir şekilde küçük bir su topu gibi durduğunu görürsünüz. Su taneciklerini bu şekilde bir arada tutan kuvvet, su molekülleri arasındaki elektriksel çekim kuvvetidir. Tüm maddelerin molekülleri arasında var olan bu çekim kuvvetine kohezyon kuvveti denir. Şimdi birkaç damlayı birbirine yakın olacak şekilde tabağa damlatınız. Bir çatalın ucuyla dokunarak damlaları birbirine yaklaştırdığınızda damların kolayca birleşerek daha büyük bir damla oluşturduğunu görürsünüz. Damlaların bu şekilde birleşmesi su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetlerinin etkisiyledir ancak damla büyüdükçe şekli küre gibi olamaz ve daha yassı bir şekil alır. Bu da yerçekimi kuvvetinin kohezyon kuvvetinden büyük olması sebebiyledir.

 

adezyonAdezyon kuvveti

Temiz bir tabağa birkaç damla su damlattıktan sonra tabağı ters çevirerek su damlalarının yere düşüp düşmeyeceğini gözlemleyelim. Eğer su damlaları uygun büyüklükte ise su damlalarının tabağa yapışarak düşmediğini görürüz. Bu durum su tanecikleri ve tabak arasında bir çekim kuvveti olduğunu gösterir. Bir maddenin kendi molekülleri arasında çekim kuvveti olduğu gibi farklı maddelerin tanecikleri arasında da elektriksel kuvvetlerin sebep olduğu çekim kuvveti vardır. Farklı maddelerin tanecikleri arasındaki bu çekim kuvvetine de adezyon kuvveti denir. Ters çevirdiğimiz tabaktan su damlarının düşmemesinin nedeni su tanecikleri ile tabağın yapıldığı maddenin tanecikleri arasındaki adezyon kuvvetidir.

 

balBir bal kaşığını balın içine tamamen daldıralım. Daha sona kaşığı hızla dışarı çekelim. Bal tanecikleri arasındaki kohezyon kuvveti bu dirence neden olur. Kaşığı dışarı çıkardığımızda ise bir miktar balın kaşığa yapıştığını görürüz. Bu yapışmanın sebebi de kaşık ve bal arasındaki adezyon kuvvetidir.

 

 

 

kurulanma-olayi
Kurulanma olayı adezyon ve kohezyon kuvvetlerinin etkisiyle gerçekleşir.

Bir sıvının katı bir yüzeye yapışması o yüzeyi ıslatması olarak adlandırılabilir. Metal bir kaşık bal içine batırılıp çıkarıldığında çok miktarda bal kaşığa yapışır. Ancak aynı kaşık temiz iken su içine daldırılıp çıkarıldığında ise çok daha az suyun kaşığa yapıştığı görülür. Aynı kaşık cıva içine batırıldığında ise kaşığa cıvanın hiç yapışmadığı görülür. Sıvıların başka bir maddeye yapışması adezyon ve kohezyon kuvvetinin bir sonucu olarak gerçekleşir. Bal ve kaşık arasındaki adezyon kuvveti, bal tanecikleri arasındaki kohezyon kuvvetinden büyük olması nedeniyle bal kaşığa yapışır.

 

Aynı şey su içinde söylenebilir. Su ve kaşık arasındaki adezyon kuvveti, bal ve kaşık arasındaki kadar değildir.Bu nedenle daha az su kaşığa yapışır.Cıva molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinin, cıva ile kaşık arasındaki adezyon dan daha büyük olması nedeniyle cıva tanecikleri kaşığa yapışmaz.

 

klcallkBir kap içindeki sıvıların kaba temas eden kenar kısımları eğikleşir. Bu eğiklik sıvının türüne göre değişiklik gösterir. Örneğin, bir miktar su, temiz bir cam kaba konulduğunda suyun kaba değen kısımlarının yukarıya doğru kıvrıldığı görülür. Cam kaba cıva konulduğunda ise cıvanın aşağıya doğru kıvrıldığı görülür.

 

Bir kap içine konulan sıvının kaba temas eden kısımlarının hangi yönde eğikleşeceği sıvının kohezyon kuvveti ile sıvı-kap arasındaki adezyon kuvvetine göre şekillenir. Sıvı molekülleri arasındaki kohezyon kuvveti, sıvı ile kabın yapıldığı maddenin adezyon kuvvetinde küçük ise kaba temas eden yukarı doğru eğikleşerek bir miktar yükselir.

 

Cam kaba konulan suyun kenarlarının yükselmesi bu nedenledir. Cam kaba konulan cıvanın kenar kısımları ise aşağı doğru bükülür. Bu ise cıvanın kohezyon kuvvetinin, cıva ile cam arasındaki adezyon kuvvetinden büyük olması sebebi iledir.

 


 

İlgili Videolar

Benzer Konular

 

 

 

 

Adezyon ve kohezyon kuvveti video izle

adezyon-kohezyon

 

 

 

 

 

 

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Balondan Roket Yapalım

Balondan Roket Yapalım

Balondan roket yapalım deneyi Bu deney okul öncesi öğrenc...