Buradasınız: Anasayfa10. Sınıf Fizik Konuları9. Sınıf Fizik KonularıAdezyon ve Kohezyon Kuvveti

Adezyon ve Kohezyon Kuvveti

Kullanıcı Oyu:  / 67
En KötüEn İyi 

ADEZYON VE KOHEZYON KUVVETİ

kati-sivi-gazSıvıyı meydana getiren tanecikler katılarda olduğu gibi birbirlerine göre sabit konumda değildir. Tanecikler arasındaki çekim kuvvetleri katılarda olduğu kadar güçlü olmaması nedeniyle sıvı tanecikleri birbirinin üzerinden kayarak konumlarını değiştirebilir. Bu nedenle sıvıların belirli bir şekilleri yoktur ve içine konuldukları kabın şeklini alırlar.

 

Sıvı tanecikleri üzerine bir kuvvet uygulandığında sıvı taneciklerini bir arada tutan çekme kuvveti itme kuvvetine dönüşür ve sıvı tanecikleri birbirine daha fazla yaklaştırılamaz. Bu özellikleri nedeniyle sıvılar sıkıştırılamaz.

 

Sonuç olarak sıvıların;

- Belirli bir şekilleri yoktur,

- Belirli bir hacimleri vardır,

-İçinde bulundukları kabın şeklini alırlar,

-Sıkıştırılamazlar,

-Öteleme hareketi yapabilirler.

 

Adezyon kuvveti

 

Temiz bir tabağa birkaç damla su damlattıktan sonra tabağı ters çevirerek su damlalarının yere düşüp düşmeyeceğini gözlemleyelim. Eğer su damlaları uygun büyüklükte ise su damlalarının tabağa yapışarak düşmediğini görürüz. Bu durum su tanecikleri ve tabak arasında bir çekim kuvveti olduğunu gösterir. Bir maddenin kendi molekülleri arasında çekim kuvveti olduğu gibi farklı maddelerin tanecikleri arasında da elektriksel kuvvetlerin sebep olduğu çekim kuvveti vardır. Farklı maddelerin tanecikleri arasındaki bu çekim kuvvetine de adezyon kuvveti denir. Ters çevirdiğimiz tabaktan su damlarının düşmemesinin nedeni su tanecikleri ile tabağın yapıldığı maddenin tanecikleri arasındaki adezyon kuvvetidir.

 balBir bal kaşığını balın içine tamamen daldıralım. Daha sona kaşığı hızla dışarı çekelim. Bal tanecikleri arasındaki kohezyon kuvveti bu dirence neden olur. Kaşığı dışarı çıkardığımızda ise bir miktar balın kaşığa yapıştığını görürüz. Bu yapışmanın sebebi de kaşık ve bal arasındaki adezyon kuvvetidir.

 

 Bir sıvının katı bir yüzeye yapışması o yüzeyi ıslatması olarak adlandırılabilir. Metal bir kaşık bal içine batırılıp çıkarıldığında çok miktarda bal kaşığa yapışır. Ancak aynı kaşık temiz iken su içine daldırılıp çıkarıldığında ise çok daha az suyun kaşığa yapıştığı görülür. Aynı kaşık cıva içine batırıldığında ise kaşığa cıvanın hiç yapışmadığı görülür. Sıvıların başka bir maddeye yapışması adezyon ve kohezyon kuvvetinin bir sonucu olarak gerçekleşir. Bal ve kaşık arasındaki adezyon kuvveti, bal tanecikleri arasındaki kohezyon kuvvetinden büyük olması nedeniyle bal kaşığa yapışır.

 

Aynı şey su içinde söylenebilir. Su ve kaşık arasındaki adezyon kuvveti, bal ve kaşık arasındaki kadar değildir. Bu nedenle daha az su kaşığa yapışır. Civa molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinin, cıva ile kaşık arasındaki adezyon dan daha büyük olması nedeniyle cıva tanecikleri kaşığa yapışmaz.

 Örnekler: 

 

Suyun cama yapışması, kağıt peçete ve havluların suyu emmesi, ıslanma ve kurulanma olayları adezyon kuvveti sayesinde geçekleşir.

 Kohezyon kuvveti

Musluktan damlayan su boumun ağız kısmında küre şeklini alır veya yere dökülen bir su damlası yarım küre şeklinde durur. Yere civa aktığında civa tanecikleri tam bir küre şeklinde olur. Sıvı taneciklerinin birbiri üzerinden kaymadan yarım küre şeklinde durabilmeleini sağlayan kuvvet sıvı taneciklerinin kendi aralarında oluşturdukları birbirine tutunma kuvvetidir. Bu kuvvete kohezyon kuvveti denir. 

 

Kohezyon kuvveti aynı cins sıvıların kendi tanecikleri arasında oluşan  kuvvet olarak tanımlanır.

 

Örnekleri: Suyun veya civanın yere döküldüğünde yarım küre veya küre şeklini alması

  

Kohezyon kuvveti nelere bağlıdır?

 Kohezyon kuvveti maddenin cinsine bağlıdır. Civanın tanecikleri arasındaki kohezyon kuvveti suyun tanecikleri arasındaki kohezyon kuvvetinden daha büyüktür.  Bu nedenle civa her maddeyi ıslatmaz veya yere düştüğünde tam bir küre şeklini alır.

Kohezyon kuvveti sıvının sıcaklığına bağlıdır. Sıvının sıcaklığı arttıkça tanecikleri arası boşluk artacağından çekim kuvveti yani kohezyon kuvveti azalır.

 Kohezyon kuvveti sıvı içerisine katılan tuz şeker gibi maddelere bağlıdır. Örneğin su içerisine tuz katıldığında kohezyon kuvveti artarken, detejan katıldığında azalır.

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Elektromıknatıs Deneyi

Elektromıknatıs Deneyi

Balondan roket yapalım deneyi Bu deneyde bir çivin nasıl mık...