Mitotik Evre Mitoz

MİTOTİK EVRE – MİTOZ BÖLÜNME

Canlıların genelinde görülen bir bölünme şeklidir.

İnterfazın sona ermesiyle başlar ve yine bir interfazın başlamasıyla son bulur.

                                                                                                          mitotik evre                                                                                                 

 

 

Mitoz Bölünmenin Genel Özellikleri:

 

 Tüm canlılarda görülür.(tek hücreli, çok hücreli, n kromozomlu, 2n kromozomlu)

 Bir hücrelilerde üremeyi; çok hücrelilerde ise büyümeyi, gelişmeyi ve onarımı sağlar.                          

 Mitoz bölünme sonucu iki yavru hücre oluşur. Oluşan hücrelerin kalıtsal özellikleri aynıdır. Fakat sitoplazma miktarı ve organel sayıları farklılık gösterebilir.

 Arka arkaya mitoz geçiren bir hücrenin oluşturduğu hücre sayısı 2n formülü ile bulunur.(n: bölünme sayısı)

 Mitoz bölünmede bir Karyokinez ( Çekirdek bölünmesi )ve bir Sitokinez (Sitoplazma bölünmesi) görülür.

ÇEKİRDEK BÖLÜNMESİ ( KARYOKİNEZ)

Çekirdek bölünmesi profaz, metafaz , anafaz ve telofaz olmak üzere dört evrede incelenir.

PROFAZ EVRESİ

 

p

Kromozomlar yoğunlaşmaya başlar. Kardeş kromatitleri bir arada tutan sentromer denilen yapı bulunur. Sentromer kinetokorların yoğun olduğu bölgedir

 İğ ipliklerinin (mikrotübüllerin) oluşmasını sağlayan sitoplazmik değişiklikler profazda başlar. İnterfazda eşlenmiş olan sentrozomlar birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına gider ve iğ iplikleri oluşur. Oluşan iğ ipliklerinin bir kısmı kinetokorlara

bağlanır.

Çekirdekçik kaybolur ve çekirdek zarı erir.

 METEFAZ EVRESİ  

       

 MET

Mitozun ikinci safhasıdır.

Kinetokorlarından iğ ipliklerine tutunmuş kromozomlar hücrenin orta düzlemine (ekvatoriyal düzlem ) tek sıra halinde dizilirler.

Bu evrede kromozomlar uzunluk, bant özellikleri gibi karakterlere göre sınıflandırılabilir.

   ANAFAZ EVRESİ

 

anafazMitozun üçüncü evresidir.

 

Kromozomun sentromerleri ayrılır.

İğ ipliklerinin boylarının kısalmasıyla kardeş kromatitler birbirinden uzaklaşarak hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket eder.

Kardeş kromatitler artık kromozom olarak adlandırılır.

Kinetokora bağlı olmayan iğ iplikleri zıt kutuplara doğru itilerek hücrenin boyunun uzamasını sağlar ve kromozom hareketine katkıda bulunur.

Anafaz sonunda, hücrenin her iki kutbu eşit sayıda tam bir kromozom takımına sahip olur. Kromozomlar kutuplara ulaştığında anafaz sona erer.

 

TELOFAZ EVRESİ

              TELOFAZ

Mitozun dördüncü evresidir.

Kromozomlar hücrenin karşı kutuplarına ulaştıktan sonra iğ iplikleri kaybolur.

Kromozomlar tekrar kromatin ipliğine dönüşür.

Çekirdek zarı yeniden oluşur, çekirdekçik görünür hâle gelir.    

        SİTOPLAZMA BÖLÜNMESİ (SİTOKİNEZ)

 

Telofaz sonunda gerçekleşir.

Sitoplazma bölünmesi hayvan ve bitki hücrelerinde farklılık gösterir.

Hayvan hücrelerinde sitoplazma dışarıdan içe doğru BOĞUMLANMA yaparak hücreyi ikiye ayırır.

Sitoplazma boğumlanması sırasında aktin proteinlerinden oluşan mikrofilamentler görev alır.

Bitki hücrelerinde ise hücre çeperi olduğundan dolayı sitoplazmada boğumlanma olmaz.

Bunun yerine golgi tarafından oluşturulan kesecikler hücrenin ortasında ORTA LAMEL ( HÜCRE PLAĞI) oluştururlar.

Lamel oluşumu hücrenin ortasında başlar ve hücre zarına değinceye kadar devam eder.

Sonuçta birbirinden bağımsız 2 hücre oluşur.

 boğumlanma ve ara lamel

                           HÜCRE DÖNGÜSÜNÜN KONTROLÜ

Hücre döngüsünde bir hücrenin yaşam sürecini oluşturan olaylar genlerin kontrolü altındadır.

Hücrelerin çoğunda, hücre döngüsünün farklı evreleri arasındaki düzeni sağlayan kontrol noktaları vardır. Bunlar G1, G2 ve M kontrol noktalarıdır. Bu noktalardaki “dur” ve “devam et” sinyalleri döngüyü düzenler.

G1 kontrol noktasında,  hücre yeterli büyüklüğe ulaşmışsa, ortamda yeterli besin ve büyüme faktörü varsa, DNA’da hasar bulunmuyorsa “devam et” sinyali verilir.

G2 kontrol noktasında, hücrenin büyüklüğü ve DNA hasarı kontrol edilir. DNA kendini eşlerken hasar ve hata meydana gelmişse bu durumlar düzeltilinceye kadar hücre döngüsü durdurulur.

M kontrol noktasında, kromozomların iğ ipliklerine bağlanması kontrol edilir. Kinetokorlar iğ ipliklerine tutunmazsa anafaz başlamaz. Bütün kinetokorlar iğ ipliklerine tutunduktan sonra “dur”

sinyali ortadan kalkar ve anafaz başlar. Bu kontrol, oluşacak yavru hücrelerdeki kromozom sayısının eşit olmasını sağlar.

[ot-video type=”youtube” url=”https://www.youtube.com/watch?v=9ytewJVWwTw”]

Sonraki Konu

Oksijenli Solunum 2

Hücrede enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla organik besin monomerlerinin oksijen kullanarak inorganik maddelere kadar parçalanmasına OKSİJENLİ SOLUNUM denir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.